lernolibro
Hanako lernas
Esperanton
Esperanton
Mevo-Libroj, JOKOHAMO, Japanio
1995
1995
verkis
DOI Ĉieko
konsilis
Joel BROZOVSKY, HIROSE Kanae, HUĜIMOTO Tacuo, INUMARU Fumio, ISINO Yosio, Wajik IWANICKI,
JAMASAKI Masaru, Reza KHEIR-KHAH,
Rob MOERBEEK, SEKINE ĵun'iĉiroo, ŜIBAJAMA ĵun'iĉi
JAMASAKI Masaru, Reza KHEIR-KHAH,
Rob MOERBEEK, SEKINE ĵun'iĉiroo, ŜIBAJAMA ĵun'iĉi
ilustris
JOKOJAMA Miŭako
redaktis
DOI Hirokaz
eldonis
Mevo-Libroj
18-14 Saido 1-ĉoome, Koonan-ku, JOKOHAMO, 233
Japanio
Japanio
lernolibro
Hanako lernas Esperanton
DUA ELDONO
Mevo-Libroj, JOKOHAMO, Japanio
1995
1995
2LECIONO 1
leciono 1
Saluton!
1. vokaloj: 5
aeiou
2. konsonantoj: 23
p:papepipopuap
b:babebibobuab
f:fafefifofuaf
v:vavevivovuav
m:mamemimomuam
t:tatetitotuat
d:dadedidoduad
s:sasesisosuas
z:zazezizozuaz
c:cacecicocuac
n:naneninonuan
LECIONO 13
l:lalelilolual
r:rareriroruar
j:jajejijojuaj
h:hahehihohuah
k:kakekikokuak
g:gagegigoguag
ĥ:ĥaĥeĥiĥoĥuaĥ
ŝ:ŝaŝeŝiŝoŝuaŝ
ĵ:ĵaĵeĵiĵoĵuaĵ
ĉ:ĉaĉeĉiĉoĉuaĉ
ĝ:ĝaĝeĝiĝoĝuaĝ
ŭ:ŭaŭeaŭeŭoŭ
3. akcento
dómomaténobónajrozkolóra
kámpomúltajtóndrojáĥto
mémbroánkaŭankóraŭkvánkam
4. alfabeto
ABCĈDEFGĜHĤIJĴ
abcĉdefgĝhĥijĵ
KLMNOPRSŜTUŬVZ
klmnoprsŝtuŭvz
4LECIONO 1
5. Ni legu frazon!
Mi ricevis vian leteron.
Mi komprenis ĝin.
Esperanto estas internacia lingvo.
Ĝi estas facila.
Ĉu vi ŝatas muzikon?
6. Ni nombru!
unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek, dek unu, dek du, dek tri, dek kvar, dek kvin, dek ses, dek sep, dek ok, dek naŭ, dudek, dudek unu, dudek du, … , dudek naŭ, tridek, tridek unu, … , tridek naŭ, kvardek, … , kvindek, … , sesdek, … , sepdek, … , okdek, … , naŭdek, … , naŭdek naŭ, cent, cent unu, cent du, … , cent naŭdek naŭ, ducent, … , naŭcent naŭdek naŭ, mil, mil unu, … , du mil, … , tri mil, … , naŭ mil naŭcent naŭdek naŭ, dek mil
7. Ni salutu en Esperanto!
Saluton! Dankon! Bonan matenon!
Bonan tagon! Bonan vesperon! Bonan nokton!
Ĝis revido!
LECIONO 25
leciono 2
La familio Suzuki
Makoto estas knabo.estas
Li estas knabo.knabo
Li estas granda knabo.granda
Ankaŭ Tomio estas knabo.ankaŭ
Li estas malgranda knabo.malgranda
Makoto kaj Tomio estas knaboj.kaj
Ili estas knaboj.knaboj
li
ŝiili
ŝiili
Hanako estas knabino.
La knabino estas Hanako.la
Ŝi estas granda knabino.knabino
Ankaŭ Maki estas knabino.
Ili estas knabinoj.
Ili estas knabinoj.
Hanako estas granda knabino, sed Maki estas malgranda knabino.sed
6LECIONO 2
geknaboj
-aj -ojMakoto kaj Hanako estas geknaboj. Ili estas grandaj geknaboj.
Tomio kaj Maki estas malgrandaj geknaboj.
-aj -ojMakoto kaj Hanako estas geknaboj. Ili estas grandaj geknaboj.
Tomio kaj Maki estas malgrandaj geknaboj.
mi
neTomio: “Mi estas knabo. Mi ne estas knabino. Hanako, vi estas knabino.”
neTomio: “Mi estas knabo. Mi ne estas knabino. Hanako, vi estas knabino.”
viHanako: “Mi estas granda knabino. Makoto, vi ne estas knabino, sed granda knabo.”
Makoto: “Mi estas granda. Tomio, vi ne estas granda, sed malgranda.”
“Ĉu…?”“Ĉu Makoto estas knabo?” – “Jes, li estas knabo.”
“Jes,…”“Ĉu li estas granda?” – “Jes, li estas granda.”
“Ne,… ne…
sed…”“Ĉu Hanako estas knabo?” – “Ne, ŝi ne estas knabo, sed ŝi estas knabino.”
sed…”“Ĉu Hanako estas knabo?” – “Ne, ŝi ne estas knabo, sed ŝi estas knabino.”
“Ĉu Tomio estas granda knabino?” – “Ne, li ne estas granda knabino, sed malgranda knabo.”
de
havas -n
-an -on
-ajn -ojn
loĝas
li
ŝi
ĝiili Makoto estas la frato de Tomio. Li estas ankaŭ frato de Hanako. Hanako estas la fratino de Makoto kaj Tomio. Makoto, Hanako kaj Tomio estas gefratoj. Tomio havas fraton kaj fratinon. Li havas grandan fraton kaj grandan fratinon. Li havas du grandajn gefratojn. La gefratoj loĝas en Jokohamo. Ili havas patron kaj patrinon. Patro kaj patrino estas gepatroj. La nomo de la patro estas Akio, kaj la nomo de la patrino estas Satoko. La nomo de la familio estas Suzuki. La familio Suzuki loĝas en Jokohamo. Ĝi estas granda urbo. Ankaŭ Tokio estas granda urbo. Ili
havas -n
-an -on
-ajn -ojn
loĝas
li
ŝi
ĝiili Makoto estas la frato de Tomio. Li estas ankaŭ frato de Hanako. Hanako estas la fratino de Makoto kaj Tomio. Makoto, Hanako kaj Tomio estas gefratoj. Tomio havas fraton kaj fratinon. Li havas grandan fraton kaj grandan fratinon. Li havas du grandajn gefratojn. La gefratoj loĝas en Jokohamo. Ili havas patron kaj patrinon. Patro kaj patrino estas gepatroj. La nomo de la patro estas Akio, kaj la nomo de la patrino estas Satoko. La nomo de la familio estas Suzuki. La familio Suzuki loĝas en Jokohamo. Ĝi estas granda urbo. Ankaŭ Tokio estas granda urbo. Ili
LECIONO 27
estas grandaj urboj en Japanio.
“Ĉu Tomio estas frato de Hanako?” – “Jes, li estas frato de Hanako.”
“Ĉu Akio estas la patro de Tomio?” – “Jes, li estas la patro de Tomio.”
“Ĉu Satoko estas la patro de Hanako?” – “Ne, ŝi ne estas la patro de Hanako, sed ŝi estas la patrino de Hanako.”
“Ĉu Jokohamo estas malgranda urbo?” – “Ne, ĝi ne estas malgranda urbo, sed granda urbo.”
“Kie ĝi estas?” – “Ĝi estas en Japanio.”“Kie…?”
“Ĉu ankaŭ Tokio estas en Japanio?” – “Jes, ĝi estas en Japanio.”
“Ĉu Pekino estas en Japanio?” – “Ne, ĝi ne estas en Japanio, ĝi estas en Ĉinio. Ĝi estas la ĉefurbo de Ĉinio, kaj Tokio estas la ĉefurbo de Japanio.”ĉef-
8LECIONO 2
“Kie estas Seulo?” – “Ĝi estas en Koreio. Ĝi estas la ĉefurbo de Koreio. Japanio, Ĉinio kaj Koreio estas en Azio.”
“Kie loĝas la familio Suzuki?” – “Ĝi loĝas en Jokohamo.”
“Kia…?”
“… -a.”“Kia estas Ĉinio?” – “Ĝi estas granda. Ĝi estas tre granda lando. En ĝi loĝas tre multaj homoj.”
“… -a.”“Kia estas Ĉinio?” – “Ĝi estas granda. Ĝi estas tre granda lando. En ĝi loĝas tre multaj homoj.”
“Ĉu en Azio estas multaj landoj?” – “Jes, en Azio estas tre multaj landoj.”
“Ĉu Aŭstralio estas en Azio?” – “Ne, ĝi estas en Oceanio.”
“Ĉu Nederlando estas en Oceanio?” – “Ne, ĝi estas en Eŭropo.”
“Kio…?”
“… -o.”“Kio estas Tokio?” – “Ĝi estas la ĉefurbo de Japanio.”
“… -o.”“Kio estas Tokio?” – “Ĝi estas la ĉefurbo de Japanio.”
ĉirkaŭ“Kio estas ĉirkaŭ Japanio?” – “Ĉirkaŭ Japanio estas maro.”
“Kia estas la maro?” – “Ĝi estas blua.”
li-aMakoto havas katon. La kato havas nomon. La nomo de la kato estas Miko. Miko estas la kato de Makoto. Ĝi estas lia kato. Ĝi estas nigra kato.
ĝi-nMakoto amas la katon. Makoto amas la nigran katon. Li amas ĝin.
LECIONO 29
Hanako havas hundon. Ĝia nomo estas Toko. Toko estas la hundo de Hanako.ĝi-aĜi estas ŝia hundo. Ĝi estas blanka hundo.ŝi-a
Hanako amas la blankan hundon. Ŝi amas ĝin.
Kato kaj hundo estas bestoj. La kato Miko kaj la hundo Toko estas bestoj. Ili loĝas en la domo de la familio Suzuki.
“Kio estas Miko?” – “Miko estas kato. Ĝi estas la kato de Makoto.”
“Kia ĝi estas?” – “Ĝi estas nigra.”
“Kio estas Toko?” – “Ĝi estas hundo. Ĝi estas la hundo de Hanako.”
“Kia ĝi estas?” – “Ĝi estas blanka.”
“Kie loĝas la bestoj?” – “Ili loĝas en la domo de la familio Suzuki.”
“Kio estas Makoto?” – “Li estas knabo. Li estas la frato de Hanako kaj Tomio. Li estas ankaŭ filo de s‑ro Suzuki kaj s‑ino Suzuki.”s-ro = sinjoro
s-ino = sinjorino
s-ino = sinjorino
“Kia estas Makoto?” – “Li estas granda.”
“Kio estas Tomio?” – “Li estas knabo, malgranda knabo. Li estas la frato de Makoto kaj Hanako. Li estas ankaŭ filo de ges‑roj Suzuki.”ges-roj
= gesinjoroj
= gesinjoroj
10LECIONO 2
Makoto: “Tomio, kie vi loĝas?”
Tomio: “Mi loĝas en Jokohamo.”
Makoto: “Ĉu vi havas katon?”
Tomio: “Ne, mi ne havas katon, sed vi havas katon. Kaj Hanako havas hundon.”
LECIONO 311
leciono 3
Apud la familio Suzuki
Akio estas la edzo de Satoko. Li estas ŝia edzo. Satoko estas la edzino de Akio. Ŝi estas lia edzino. Ili estas geedzoj. Makoto estas filo de Akio kaj Satoko. Li estas ilia filo. Ankaŭ Tomio estas filo de Akio kaj Satoko. Makoto kaj Tomio estas iliaj filoj. Hanako estas ilia filino. Makoto, Hanako kaj Tomio estas iliaj gefiloj. La gefiloj kaj la gepatroj amas la katon Miko kaj la hundon Toko. Ili amas la bestojn.
li lia
ŝi ŝia
ĝi ĝia
ili ilia
ŝi ŝia
ĝi ĝia
ili ilia
AkioSatoko
MakotoHanakoTomio
Li sidas sur seĝo.sur
Antaŭ li estas tablo. Sur la tablo estas pomoj. Li nombras la pomojn. Unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naŭ, dek. Li nombrasantaŭ
12LECIONO 3
-e
pomo
bananobone. Jen estas dek pomoj. Ili estas ruĝaj pomoj. Sur la tablo estas ankaŭ bananoj. Tomio nombras ankaŭ la bananojn. Estas ok bananoj. Kvin bananoj estas flavaj kaj tri estas verdaj. Pomo kaj banano estas fruktoj. Tomio ŝatas pomon, sed li ne ŝatas bananon.
pomobananobone. Jen estas dek pomoj. Ili estas ruĝaj pomoj. Sur la tablo estas ankaŭ bananoj. Tomio nombras ankaŭ la bananojn. Estas ok bananoj. Kvin bananoj estas flavaj kaj tri estas verdaj. Pomo kaj banano estas fruktoj. Tomio ŝatas pomon, sed li ne ŝatas bananon. “Kion faras Tomio?” – “Li nombras. Li nombras la fruktojn sur la tablo.”
-e“Ĉu li nombras bone?” – “Jes, li nombras tre bone.”
“Kiom da…?”“Kiom da pomoj estas sur la tablo?” – “Dek pomoj estas sur la tablo.”
“Kiom da bananoj estas sur la tablo?” – “Estas ok.”
“Kia estas la koloro de la pomo?” – “Ĝi estas ruĝa.”
“Ĉu la ruĝa pomo estas matura?” – “Jes, ĝi estas matura.”
ĉiu-j
jam“Ĉu ĉiuj pomoj estas jam maturaj?” – “Jes, ĉiuj pomoj estas jam maturaj.”
jam“Ĉu ĉiuj pomoj estas jam maturaj?” – “Jes, ĉiuj pomoj estas jam maturaj.”
ankoraŭ“Ĉu ankaŭ ĉiuj bananoj estas jam maturaj?” – “Ne, kvin flavaj bananoj estas jam maturaj, sed tri verdaj bananoj ankoraŭ ne estas maturaj.”
“Kie staras la tablo?” – “Ĝi staras antaŭ Tomio.”
“Kie sidas Tomio?” – “Li sidas sur la seĝo.”
sur-hav-asTomio surhavas ĉemizon kaj pantalonon. Lia ĉemizo estas blanka, kaj la pantalono estas blua. La blanka ĉemizo havas du malgrandajn poŝojn. Unu
LECIONO 313
poŝo estas flava kaj la alia estas verda. Li ŝatas la ĉemizon.
Hanako ludas pianon. Ŝi ne ludas bone.
Ŝi ŝatas muzikon, sed ŝi ne ŝatas ludi pianon. Ŝi ŝatas kanti. Ŝi kantas tre bele. Ŝi havas belan voĉon.-i
ŝatas -i
ŝatas -i
Hanako surhavas bluzon kaj jupon. La bluzo estas rozkolora kaj la jupo estas griza. Ŝi ŝatas la jupon. Ŝi ŝatas ankaŭ pantalonon. Ŝi ofte surhavas bluan pantalonon.
Makoto lernas. Li lernas matematikon. Li ne tre ŝatas matematikon.ne tre…
Li ŝatas sporton. Li ŝatas ludi per pilko.per
pilko
butonoj
pilkobutonojMakoto surhavas nigran ĉemizon kaj blankan pantalonon. La nigra ĉemizo havas ok grizajn butonojn.
Hanako: “Tomio, ĉu vi ŝatas la ĉemizon?”
Tomio: “Jes, mi ŝatas ĝin. Hanako, kion vi faras?”
Hanako: “Mi ludas pianon, sed mi ne ŝatas ludi pianon. Makoto, kion vi faras?”
Makoto: “Mi lernas matematikon, sed mi ne tre ŝatas matematikon. Hanako, kion vi surhavas?”
Hanako: “Mi surhavas rozkoloran bluzon kaj grizan jupon.”
Miko estas nigra kato. Ĝi nun estas en la ĝardeno. Ĝi manĝas. Ĝi manĝas fiŝon. Ĝi tre ŝatas fiŝon, sed ĝi
14LECIONO 3
ne ŝatas fruktojn. Ĝi ŝatas ankaŭ lakton. Ĝi estas kontenta.
subToko estas blanka hundo. Ĝi nun estas sub la tablo. Ĝi kuŝas sub la tablo. Ĝi dormas. Ĝi dormas tre agrable. Ankaŭ ĝi estas kontenta.
“Kie estas Miko?” – “Ĝi nun estas en la ĝardeno.”
“Kion ĝi faras?” – “Ĝi manĝas fiŝon.”
“Kie estas Toko?” – “Ĝi nun estas sub la tablo.”
“Kion ĝi faras?” – “Ĝi dormas.”
ĉar“Ĉu la bestoj estas kontentaj?” – “Jes, ili estas kontentaj, ĉar la kato manĝas fiŝon kaj la hundo dormas agrable.”
apudLa familio Suzuki havas malgrandan domon en Jokohamo. La domo havas grandan ĝardenon. La domo estas malgranda, sed la ĝardeno estas granda. Ĝi estas bela ĝardeno. En ĝi kreskas arboj. En ĝi estas ankaŭ floroj. Ili estas belaj floroj. Blankaj kaj ruĝaj floroj floras en la ĝardeno. La infanoj de la familio ludas en ĝi. Ili ofte ludas en la ĝardeno. Apud ilia domo estas nova domo. Ĝi estas granda domo, sed la ĝardeno antaŭ la domo ne estas granda. En ĝi ne estas arboj. En ĝi ne estas ankaŭ floroj. Maki loĝas en la domo.
La gepatroj de Maki havas du infanojn. La nomo de la familio estas Nakamura. Ges‑roj Nakamura amas la du infanojn. Maki estas ilia filino. La alia
LECIONO 315
la familio Nakamura
avo
avino
patro
patrino
Maki
Nami
infano estas bebo. La nomo de la bebo estas Nami. Ankaŭ Nami estas filino de ges‑roj Nakamura. Ŝi estas ankoraŭ malgranda. En la familio Nakamura estas ankaŭ avo kaj avino. La geavoj estas la gepatroj de s‑ro Nakamura. Maki kaj Nami estas iliaj nepinoj. La geavoj havas ankaŭ nepon. Sed la nepo loĝas en Hiroŝimo. La geavoj amas la genepojn. La genepoj estas junaj, tre junaj. La geavoj estas ne junaj. Ili estas tre bonaj geavoj.
Maki
Nami
16LECIONO 4
leciono 4
La infanoj ludas en la ĝardeno
nur
aŭtomobiloludiloalMakoto, Hanako kaj Tomio ludas en la ĝardeno de la familio Suzuki. Estas ankaŭ Miko kaj Toko en la ĝardeno. Makoto kaj Hanako ludas per pilko. Nur Tomio ludas per malgranda aŭtomobilo. La aŭtomobilo estas ruĝa. Ĝi estas bona aŭtomobilo. Ĝi estas ludilo de Tomio. Li ŝatas la aŭtomobilon. Venas Maki. Maki estas malgranda knabino. Maki demandas, kaj Tomio respondas al ŝi.
aŭtomobiloludiloalMakoto, Hanako kaj Tomio ludas en la ĝardeno de la familio Suzuki. Estas ankaŭ Miko kaj Toko en la ĝardeno. Makoto kaj Hanako ludas per pilko. Nur Tomio ludas per malgranda aŭtomobilo. La aŭtomobilo estas ruĝa. Ĝi estas bona aŭtomobilo. Ĝi estas ludilo de Tomio. Li ŝatas la aŭtomobilon. Venas Maki. Maki estas malgranda knabino. Maki demandas, kaj Tomio respondas al ŝi.tio“Kio estas tio?” – “Tio estas aŭtomobilo.”
“Ĉu vi ŝatas aŭtomobilon?” – “Jes, mi ŝatas ĝin.”
vi via
mi mia“Ĉu ĝi estas via aŭtomobilo?” – “Jes, ĝi estas mia aŭtomobilo.”
mi mia“Ĉu ĝi estas via aŭtomobilo?” – “Jes, ĝi estas mia aŭtomobilo.”
“Kiu…?”“Kiu estas vi?” – “Mi estas Tomio.”
Nun Tomio demandas, kaj Maki respondas al li:
LECIONO 417
“Kiu estas vi?” – “Mi estas Maki.”
pupo
pupo“Kie vi loĝas?” – “Mi loĝas apud via domo.”
“Ĉu vi havas fraton?” – “Ne, mi ne havas fraton.”
“Ĉu vi havas fratinon?” – “Jes, mi havas fratinon. Ŝi estas ankoraŭ malgranda bebo.”
“Ĉu vi havas malgrandan aŭtomobilon?” – “Ne, mi ne havas malgrandan aŭtomobilon, sed mi havas pupon.”
“Ĉu vi ŝatas pupon?” – “Jes, mi ŝatas pupon.”
Nun Tomio kaj Maki ludas per la aŭtomobilo de Tomio. Tomio ludas kun Maki. Makoto ludas kun Hanako. Ili ludas per pilko. Makoto ĵetas la pilkon al Hanako. Ŝi kaptas ĝin. Ŝi kaptas bone. La pilko estas granda. Ankaŭ ŝi ĵetas la grandan pilkon, sed ŝi ĵetas malbone. Makoto ne kaptas ĝin. Makoto kuras. Li kuras rapide. Ankaŭ la kato kaj la hundo kuras kun li. La pilko nun estas antaŭ Maki. Maki vidas la pilkon. Ŝi vidas ankaŭ la grandan knabon. Ŝi salutas lin:kun
“Saluton! Mi estas Maki. Mi loĝas apud vi. Mi ne havas fraton. Nun mi ludas kun Tomio.”
Makoto salutas kaj parolas:
“Mi estas Makoto. Mi estas la frato de Tomio. Ni estas fratoj. Tomio estas 4‑jara. Mi estas 12‑jara. Jen estas Hanako. Ŝi estas nia fratino. Ŝi estas 10‑jara.”ni niajaro
Maki parolas:
“Mi estas 6‑jara. Mi havas fratinon. Ŝi estas
18LECIONO 4
monato
-isankoraŭ 6‑monata. Ŝi naskiĝis antaŭ 6 monatoj. Ŝi estas ankoraŭ malgranda. Mi ŝatas pupon. Hanako, ĉu ankaŭ vi ŝatas pupon?”
-isankoraŭ 6‑monata. Ŝi naskiĝis antaŭ 6 monatoj. Ŝi estas ankoraŭ malgranda. Mi ŝatas pupon. Hanako, ĉu ankaŭ vi ŝatas pupon?”
Hanako respondas:
“Jes, mi ŝatas pupon. Sed mi ŝatas ankaŭ ludi per pilko kun knaboj.”
-osMaki: “Ĉu vi ludos kun mi per pupo en mia domo?”
hodiaŭmorgaŭHanako: “Hodiaŭ mi ne ludos kun vi, sed morgaŭ mi ludos kun vi, ĉar hodiaŭ mi ne havas tempon.”
Makoto kaj Tomio: “Ankaŭ ni ludos kun vi morgaŭ.”
ĝisMaki: “Ĝis revido!”
re-Hanako: “Ĝis revido! Ĝis morgaŭ!”
“Kie loĝas Maki?” – “Ŝi loĝas en la domo apud ges‑roj Suzuki.”
“Kion ŝatas Maki?” – “Ŝi ŝatas pupon.”
“Kion ŝatas Hanako?” – “Ŝi ŝatas ludi per pilko kun knaboj.”
“Kiam…?”“Kiam Hanako ludos kun Maki?” – “Ili ludos morgaŭ.”
“Ĉu ankaŭ aliaj infanoj ludos kun Maki?” – “Jes, ankaŭ ili ludos kun ŝi.”
“Ĉu Maki havas fraton?” – “Ne, ŝi ne havas fraton. Ŝi havas nur fratinon. La fratino estas bebo.”
“Kiam naskiĝis la bebo?” – “Ĝi naskiĝis antaŭ ses monatoj.”
LECIONO 419
La tri infanoj de la familio Suzuki sidas en la domo. Ili sidas sur seĝo. Ili nun manĝas kukon kaj trinkas teon. La kuko havas bonan guston. Ĝi estas bongusta. La teo estas varma. La kuko estas sur telero, kaj la varma teo estas en taso. La telero kaj la taso estas sur la tablo. La infanoj estas en la ĉambro. Ili estas en la manĝoĉambro.
kuko telero
taso
kuko telerotaso“Kie estas la tri infanoj de la familio Suzuki?” – “Ili estas en la manĝoĉambro.”
“Kion ili faras nun?” – “Ili manĝas kukon kaj trinkas teon.”
“Kia estas la kuko kaj kia estas la teo?” – “La kuko estas bongusta, kaj la teo estas varma.”
“Kie estas la kuko kaj la teo?” – “La kuko estas sur telero, kaj la teo estas en taso.”
La infanoj parolas kaj manĝas. Ilia patrino aŭdas.
Makoto parolas:
“Hodiaŭ mi vidis malgrandan knabinon. Ŝi diris, ke ŝi loĝas apud mia domo. Sed mi ne konis ŝin. Panjo, ĉu vi konas ŝin?”…, ke …-nj-pa(tri)-nj-o
Patrino: “Ankaŭ mi ne konas ŝin. Sed mi aŭdis, ke hieraŭ nova familio venis al la domo apud ni. Ĉu vi scias ŝian nomon?”hieraŭ
Makoto: “Jes, mi scias. Ŝia nomo estas Maki kaj ŝi estas 6‑jara.”
Hanako: “Mi aŭdis, ke ŝi ŝatas pupon. Morgaŭ ni
20LECIONO 4
ludos kun ŝi.”
Tomio: “Mi aŭdis, ke ŝi ne havas fraton.”
-uPatrino: “Bone, vi havos bonan amikinon. Ludu kun ŝi amike.”
LECIONO 521
leciono 5
S-ino Suzuki estas dommastrino
La patrino ĝojas, ĉar ŝiaj infanoj havas novan amikinon.
Vespere la familio Nakamura vizitas la familion Suzuki. Ges‑roj Nakamura salutas s‑inon Suzuki.vespere
= en la vespero
= en la vespero
“Ni venis hieraŭ. Ĝis nun ni loĝis en malgranda vilaĝo. Ĝi estas en Hokajdo. Ni ne havas parencojn en Jokohamo. Ni ĝojas, ĉar nia filino Maki jam parolis kun viaj infanoj. Ŝi diris, ke ili havas tre bonan koron. Ni aŭdis, ke Maki ludos morgaŭ kun viaj infanoj.”
Ankaŭ s‑ino Suzuki salutas kaj diras, ke ŝi ĝojas, ĉar ŝiaj infanoj havas novan amikinon. Ŝia edzo nun ne estas en la hejmo. Hejme estas nur la patrino kaj la tri infanoj. S‑ro Suzuki ankoraŭ laboras. Li estashejme
= en la hejmo
= en la hejmo
22LECIONO 5
-ist-inĝeniero. Li laboras diligente en fabriko. Li estas inĝeniero de aŭtomobiloj. La fabriko estas en la sudo de Jokohamo. En la fabriko laboras multaj laboristoj.
“Kiam venis la familio Nakamura al la nova domo?” – “Ĝi venis hieraŭ.”
“Kie la familio loĝis?” – “Ĝi loĝis en Hokajdo.”
“Kie estas Hokajdo?” – “Ĝi estas en la norda parto de Japanio.”
“Ĉu Jokohamo estas en la nordo de Tokio?” – “Ne, ĝi ne estas norde de Tokio, sed sude de Tokio.”
“Kio estas en la suda parto de Japanio?” – “Sude estas Okinavo.”
“Kio estas okcidente de Japanio?” – “Okcidente estas maro kaj trans la maro estas Ĉinio kaj Koreio.”
“Kio estas oriente de Japanio?” – “Estas oceano.
LECIONO 523
La nomo de la oceano estas Pacifiko. Trans Pacifiko estas Usono. La nomo de la ĉefurbo de Usono estas Vaŝingtono. Ĉinio kaj Koreio estas proksime al Japanio, sed Usono estas malproksime.”trans
“Kie laboras s‑ro Suzuki?” – “Li laboras en fabriko.”
“Kie estas la fabriko?” – “Ĝi estas sude de Jokohamo.”
“Kio estas s‑ro Suzuki?” – “Li estas inĝeniero.”
“Kia inĝeniero li estas?” – “Li estas diligenta inĝeniero.”
“Kiuj salutis s‑inon Suzuki?” – “Ges‑roj Nakamura salutis ŝin.”Kiuj … ?
“Kial ili salutis ŝin?” – “Ĉar ili venis hieraŭ al Jokohamo kaj ekloĝis apud la familio Suzuki.”Kial ?
Ĉar …
ek-
Ĉar …
ek-
“Ĉu ges‑roj Nakamura havas multajn infanojn?” – “Ne, ili havas nur du filinojn.”
“Ĉu la filinoj havas geavojn?” – “Jes, ili havas geavojn.”
kuiri
laviS‑ino Suzuki estas dommastrino. Ŝi laboras hejme. Ŝi kuiras. Ŝi ŝatas kuiri. Ŝi kuiras por la familianoj. Ŝi tre bone kuiras. Ŝi ofte faras kukojn por la infanoj. La infanoj ŝatas kukojn. Sed ŝi mem manĝas kukojn malofte. Ŝi ne ŝatas dolĉajn kukojn. Ŝi ankaŭ lavas. Ŝipor-an-mem24LECIONO 5
pur-ig-i
kudrisilavas ĉemizojn kaj aliajn vestojn de la familianoj. Ŝi ŝatas lavi. Ŝi pensas, ke tio estas tre agrabla laboro. Ŝi ankaŭ purigas domon. Ŝi purigas ĉambrojn. Sed ŝi ne ŝatas purigi ĉambrojn. Ŝi malofte purigas. Post purigo la ĉambro estas pura. Ŝi ŝatas tion, sed ŝi ne ŝatas purigi. Feliĉe ŝia edzo Akio kaj ŝia filo Makoto ŝatas purigi. Ili ofte purigas ĉambrojn. S‑ino Suzuki ankaŭ kudras. Ŝi kudras vestojn por la infanoj. Ŝi ofte kudras jupojn kaj pantalonojn. Ŝi kudras ankaŭ por si. Ŝi kudras siajn bluzojn. Ŝi kudras ankaŭ piĵamojn de la familianoj. Ŝi tre ŝatas kudri. “Kio estas s‑ino Suzuki?” – “Ŝi estas dommastrino.”
“Kion ŝi faras hejme?” – “Ŝi kuiras, lavas, purigas kaj kudras.”
“Kion ŝi ŝatas fari hejme?” – “Ŝi ŝatas kuiri, lavi kaj kudri.”
“Kion ŝi ne ŝatas?” – “Ŝi ne ŝatas purigi.”
“Kiuj ŝatas purigi?” – “S‑ro Suzuki kaj lia filo Makoto ŝatas purigi.”
“Por kiuj s‑ino Suzuki faras kukojn?” – “Ŝi faras kukojn por siaj infanoj.”
“Kion kudras s‑ino Suzuki?” – “Ŝi kudras jupon, pantalonon, bluzon kaj piĵamon.”
ne ofte“Ĉu s‑ino Suzuki ofte manĝas kukojn?” – “Ne, ŝi ne ofte manĝas kukojn.”
“Kial ŝi ne ofte manĝas kukojn?” – “Ĉar ŝi ne ŝatas
LECIONO 525
dolĉajn kukojn.”
S‑ro Nakamura estas oficisto. Li laboras en granda firmao. Ĝis nun li laboris en oficejo en Hokajdo. Li ne ŝatas labori por la firmao. Sed li devas labori. Li laboras nur por siaj familianoj. Li ŝatas muzikon kaj sporton. En dimanĉo li aŭskultas klasikan muzikon, trinkas kafon, legas libron kaj ludas tenison.-ej-devi devas …i
S‑ino Nakamura estis oficistino, sed nun ŝi ne laboras. Post la naskiĝo de Maki ŝi estis malsana dum longa tempo. Tiam ŝi ĉesis labori. Nun ŝi estas tute sana. Hejme ŝi zorgas pri siaj infanoj. Ŝi ŝatas promeni. Ofte ŝi promenas kun Maki. Ŝi ŝatas ankaŭ pentri. Sed nun ŝi ne povas pentri, ĉar estas bebo. Eble post kelkaj jaroj ŝi pentros.ofic-ist-in-o
-iĝ-
dum
tiam
tut-e
pri
povi
povas …i
-iĝ-
dum
tiam
tut-e
pri
povi
povas …i
La avo de Maki estis kuiristo. Li laboris en kuirejo de restoracio. Li estis tre bona kuiristo. Li nun ne laboras en la restoracio, sed hejme li kuiras, kiam lia bofilino ne povas kuiri. Li nun ŝatas rigardi filmojn.bo-
La avino de Maki estis kudristino. Dum longa tempo ŝi kudris kimonojn. Ankaŭ nun ŝi kudras kimonojn por si. Ŝi ĉiam surhavas kimonon. Nur en somero ŝi surhavas jupon kaj bluzon. Ŝi ŝatas rakonti por infanoj. Ŝi mem faras fabelon kaj rakontas al Maki. Maki ŝatas aŭskulti ŝin.kudr-ist-in-oĉiam
26LECIONO 6
leciono 6
Infanoj lernas
en lernejo
en lernejo
-ant-jela ok-ala ses-ala kvar-aMakoto estas lernanto kaj Hanako estas lernantino. Ili estas gelernantoj de elementa lernejo. Matene ili iras al lernejo. La lernejo estas proksime al ilia domo. Matene je la oka horo ili ekiras. En la lernejo estas multaj geinstruistoj kaj gelernantoj. Makoto lernas en la sesa lernojaro, kaj Hanako en la kvara lernojaro. Matene ili salutas, “Bonan matenon!”
La instruisto de Makoto estas s‑ro Maeda. Li estas alta, dika kaj juna. Li amas siajn gelernantojn. Li estas ankaŭ tre forta.
pli … ol …malpli …
ol …Li estas pli forta ol Makoto. Li estas pli alta ol Makoto. Li estas pli dika ol Makoto. Sed li estas malpli juna ol Makoto.
ol …Li estas pli forta ol Makoto. Li estas pli alta ol Makoto. Li estas pli dika ol Makoto. Sed li estas malpli juna ol Makoto.
Nun li salutas siajn lernantojn, “Bonan matenon!
LECIONO 627
Kiel vi fartas?”Kiel …?
mapo
mapoAnkaŭ la lernantoj respondas, “Bonan matenon, s‑ro Maeda! Ni fartas tre bone.”
Hodiaŭ li instruas pri mapo. Li montras la mapon de la mondo. Li diras:
“Rigardu la mapon! Estas multaj landoj. Ĉu vi scias la nomojn de ĉiuj landoj?”
“Ne, ni scias nur malmulte.”
“Kiujn landojn vi scias, Makoto?”Kiu –o?Kiuj –oj?Kiujn –ojn?
Makoto ekstaras kaj respondas:
“Mi scias Usonon kaj… kaj… mi forgesis aliajn nomojn.”
Multaj lernantoj ridas pro la respondo de Makoto.pro
La instruisto plu diras:plu
“Bone, Makoto. Do, ĉu vi povas montri, kie estas Usono?”
“Jes, mi povas.”
Makoto iras al la mapo. Kaj per la mano li montras la lokon.
“Bone, Makoto, vi estas bona lernanto.”
Makoto ĝojas, ĉar la instruisto havas bonan humoron. Li eksidas.ek-sid-i
La instruisto demandas denove:de-nov-e
“Kiun lingvon oni parolas en Usono?”oni
Multaj infanoj kune respondas:kun-e
“Oni parolas la anglan lingvon en Usono.”
28LECIONO 6
Instruisto: “Ĉu nur en Usono oni parolas la anglan lingvon?”
ne nur … ,
sed ankaŭLernantoj: “Ne, oni parolas la anglan lingvon ne nur en Usono, sed ankaŭ en Britio, Aŭstralio, Nov-Zelando kaj en aliaj landoj.”
sed ankaŭLernantoj: “Ne, oni parolas la anglan lingvon ne nur en Usono, sed ankaŭ en Britio, Aŭstralio, Nov-Zelando kaj en aliaj landoj.”
Instruisto: “Vi scias bone. Do, ĉu vi povas montri al mi, kie estas Britio, Aŭstralio kaj Nov-Zelando?”
Kaori levas sian manon kaj iras al la mapo. Ŝi montras, kie estas la landoj.
S‑ro Maeda diras:
“Bone, vi scias tre bone. Vi estas diligenta.”
Kaj li plu demandas:
aŭInstruisto: “Kiu estas pli granda, Japanio aŭ Usono?”
Lernantoj: “Usono estas pli granda ol Japanio.”
la plej …Instruisto: “Kiu lando estas la plej granda en la mondo?”
Lernantoj: “Rusio estas la plej granda lando en la mondo.”
Instruisto: “Kiu monto estas la plej alta en Japanio?”
Lernantoj: “La monto Fuĵi estas la plej alta en Japanio.”
kiu → ĉiuInstruisto: “Kiu estas la plej diligenta en la klaso?”
unu la alianLa lernantoj rigardas unu la alian, kaj post tio ili ĉiuj diras, ke Kaori estas la plej diligenta, ĉar ŝi diligente lernas en la lernejo kaj ankaŭ en la hejmo.
LECIONO 629
En la klasĉambro de la unua lernojaro estas Maki. Ŝi estas nova lernantino en la lernejo. Ŝia instruistino estas f‑ino Sasaki. Nun f‑ino Sasaki kaj Maki staras antaŭ gelernantoj. F‑ino Sasaki prezentas ŝin al ili.f-ino
= fraŭlino
= fraŭlino
“Jen estas nova kamarado. Ŝia nomo estas NAKAMURA Maki. Ŝi venis de Hokajdo. Estu bonaj al ŝi.”• Ŝi prezentas
ŝin.
• Ŝi prezentas
sin.
ŝin.
• Ŝi prezentas
sin.
Maki estas tre gaja knabino. Ŝi tuj ekhavis multajn kamaradojn en la klaso. Ĉiu demandis ŝin unu post la alia.unu post la
alia
alia
Unu el la kamaradoj: “Ĉu en Hokajdo estas malvarme?”elestas malvarm-e
Maki: “Jes, estas pli malvarme ol en Jokohamo. Sed en la domo estas varme.”
Kamarado: “Ĉu neĝas multe en vintro?”
Maki: “Jes, neĝas. La neĝo estas blanka kaj bela. Ni povas ludi per neĝo. Ni faras homon el neĝo. Ni ofte faris neĝhomon en nia ĝardeno.”
Kamarado: “Ĉu vi povas skii, Maki?”
Maki: “Jes, kompreneble mi tre bone skias. Sed mi ne povas naĝi, ĉar la somero en Hokajdo estas tre mallonga.”-ebl-mi – u
ŝi naĝasKamarado: “Bone, vi lernos naĝi en nia lernejo. Ni pensas, ke vi baldaŭ povos naĝi.”Maki: “Dankon. Mi lernu naĝi.”
30LECIONO 7
leciono 7
Tomio mem faras rakonton
tiesabl-ej-ore-ir-ihejm-e-n
elefanto-id-
leporo
leonoEn la hejmo de la familio Suzuki nun estas nur Tomio kaj lia patrino. Matene Tomio iris al infanĝardeno. Tie li ludis kun kamaradoj per multaj ludiloj. En la korto de la infanĝardeno estas multaj grandaj ludiloj. Estas ankaŭ sablejo. Tomio ŝatas fari monton kaj fosi tunelon en la sablejo. Je la 12a horo li manĝis lunĉon kun aliaj kamaradoj. Post tio li reiris hejmen. Nun la patrino legas romanon. Ŝi tre ŝatas legi romanon, speciale pri amo. Tomio sidas sur sofo kaj rigardas libron. Li ankoraŭ ne povas legi. Li rigardas bildojn en la libro. La bildoj en la libro estas tre belaj. Estas multaj bestoj: Katidoj, hundidoj, leporoj, elefanto kaj leonoj. Tomio ne povas legi, sed tio ne gravas. Li mem faras rakonton:
elefanto-id-leporoleonoEn la hejmo de la familio Suzuki nun estas nur Tomio kaj lia patrino. Matene Tomio iris al infanĝardeno. Tie li ludis kun kamaradoj per multaj ludiloj. En la korto de la infanĝardeno estas multaj grandaj ludiloj. Estas ankaŭ sablejo. Tomio ŝatas fari monton kaj fosi tunelon en la sablejo. Je la 12a horo li manĝis lunĉon kun aliaj kamaradoj. Post tio li reiris hejmen. Nun la patrino legas romanon. Ŝi tre ŝatas legi romanon, speciale pri amo. Tomio sidas sur sofo kaj rigardas libron. Li ankoraŭ ne povas legi. Li rigardas bildojn en la libro. La bildoj en la libro estas tre belaj. Estas multaj bestoj: Katidoj, hundidoj, leporoj, elefanto kaj leonoj. Tomio ne povas legi, sed tio ne gravas. Li mem faras rakonton:LECIONO 731
Antaŭ longa longa tempo estis tri katidoj. Ili loĝis sen la patrino. La katidoj ŝatis promeni. En iu tago ili kune promenis kaj renkontis du hundidojn. La katidoj salutis, “Bonan tagon! Ĉu vi havas patrinon?” La hundidoj respondis, ke ili ne havas. La katidoj diris, ke ankaŭ ili ne havas patrinon. Ĉiuj senpatrinaj katidoj kaj hundidoj kune promenis. Ili iris al arbaro. Estis jam vespero. Tie ili renkontis leporon. Ĝi havis longajn orelojn. Ili salutis kaj demandis, “Bonan vesperon, leporo! Ĉu vi havas patrinon?” La leporo respondis, “Mi mem estas patrino; mi naskis leporidojn, sed mi nun ne povas trovi, kie estas miaj karaj idoj.” La katidoj kaj la hundidoj decidis, ke ili kune serĉu la idojn de la leporo.seniusen-patr-in-a-ar-decidike –u
Do ili ekiris. Ili iris al rivero. En la rivero estis elefanto. Ĝi banis sin en la rivero. Ĝi estis tre granda. Ĝi havis tre longan nazon kaj tre grandajn orelojn, sed ĝiaj okuloj estis tre malgrandaj kaj ĝentilaj. La katidoj, la hundidoj kaj la leporo salutis, “Bonan vesperon, elefanto! Ĉu vi ne scias, kie estas la idoj de la leporo?” La elefanto respondis, ke ĝi ne scias. Ili diris al la elefanto, “Ĝis revido!”, kaj plu iris kaj iris.bani sin
Fine ili venis al monto. Sur la monto dormis leono. Ili demandis la leonon, kie estas la idoj de la leporo. La leono respondis, ke ĝi scias. La patrina leporo tre ĝojis, kaj denove demandis, “Kie estas miaj karaj idoj?” La leono montris la lokon sub la arbo malantaŭ si. Tie estis leporidoj kun leonidoj. Ili kune ludis. La✔ mal-an-taŭ
✖ ma-lan-taŭ
✖ ma-lan-taŭ
32LECIONO 7
… kiel …ĉu ne?leonidoj estis kiel katidoj. La patrina leporo ekploris pro ĝojo. Ĉiuj bestoj tre ĝojis. Ili estis feliĉaj, ĉar la senpatrinaj katidoj kaj hundidoj nun havas du patrinojn, jen la leporan patrinon kaj la leonan patrinon. La fino de la rakonto estas tre bona, ĉu ne?
Tomio estas kontenta kaj ankaŭ lia patrino estas kontenta.
Tomio kaj la patrino estas en la manĝoĉambro. Nun ŝi instruas lin pri datoj.
Patrino: “Kiu dato estas hodiaŭ?”
Tomio: “Hodiaŭ estas la 25a de oktobro.”
Patrino: “Kiu dato estis hieraŭ?”
Tomio: “Hieraŭ estis la 24a de oktobro.”
Patrino: “Kiu dato estos morgaŭ?”
Tomio: “Morgaŭ estos la 26a de oktobro.”
Patrino: “Bone, Tomio! Vi estas tre saĝa knabo. Do, kiam estas via naskiĝotago?”
far-iĝ-iTomio: “Ĝi estas la 30a de oktobro! Mi fariĝos kvin-jara.”
Patrino: “Jes, baldaŭ estos via naskiĝotago. Tiam ni kune faru kukon. Sed ĉu vi scias mian naskiĝotagon?”
Tomio: “Ne, mi ne scias. Diru al mi, Panjo, kiam estas via naskiĝotago.”
Patrino: “Ĝi estas la unua de januaro. La tago estas la unua de la jaro. Oni ĉiam festas la tagon, ĉar ĝi
LECIONO 733
estas la komenco de la jaro. Oni ne festas mian naskiĝotagon. Pro tio mi estis ĉiam malkontenta, kiam mi estis infano. Nu, Tomio, vi scias ĉiujn nomojn de la monatoj, ĉu ne? Ĉu vi nun povas diri al mi?”
Tomio: “Jes, mi bone scias. Mi diru! Januaro, februaro, marto, aprilo, majo, junio, julio, aŭgusto, septembro, oktobro, novembro kaj decembro.”januaro
februaro
marto
aprilo
majo
junio
julio
aŭgusto
septembro
oktobro
novembro
decembro
februaro
marto
aprilo
majo
junio
julio
aŭgusto
septembro
oktobro
novembro
decembro
Patrino: “Do, Tomio, kiu monato estas la kvina?”
Tomio: “Ĝi estas majo.”
Patrino: “Kiu monato estas la sepa?”
Tomio: “Ĝi estas julio.”
Patrino: “Kiu monato estas la lasta?”
Tomio: “Ĝi estas decembro.”
Patrino: “Kiam estas Kristonasko?”
Tomio: “Ĝi estas en la 25a de decembro.”
Patrino: “Kio estas Kristonasko?”
Tomio: “Ĝi estas la festo por la naskiĝotago de Kristo.”
Patrino: “Ni lernu ankaŭ pri la tagoj de la semajno. Ĉu vi povas diri ĉiujn nomojn de semajnaj tagoj?”Ni –u
-ĉj-, -nj-
pa(tr)-ĉj-o
lundo
mardo
merkredo
ĵaŭdo
vendredo
sabato
dimanĉo
-ĉj-, -nj-
pa(tr)-ĉj-o
lundo
mardo
merkredo
ĵaŭdo
vendredo
sabato
dimanĉo
Tomio: “Ne, mi scias nur sabaton kaj dimanĉon, ĉar en tiuj du tagoj Paĉjo estas hejme, ĉu ne, Panjo?”
Patrino: “Jes, kara knabo. Sed vi devas memori ankaŭ aliajn nomojn de la tagoj. Lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato kaj dimanĉo.”
Tomio: “Mi nun ne povas memori ĉiujn. Mia kapo
34LECIONO 7
estas laca, Panjo.”
Patrino: “Bone, ni finu! Sed antaŭ la fino vi memoru nur unu. Kiu tago de la semajno estas hodiaŭ?”
Tomio: “Mi ne scias!”
Patrino: “Hodiaŭ estas vendredo. Post vendredo estas sabato. Ĉu vi memoras?”
Tomio: “Jes, jes, mi bone memoras. Mi ludu en la ĝardeno.”
Kalendaro
decembro
lundomardomerkredoĵaŭdovendredosabatodimanĉo
123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031
LECIONO 835
leciono 8
En la sidĉambro
Nun Makoto, Hanako kaj Tomio vizitas la hejmon de Maki. La kvar geknaboj sidas en la sidĉambro. Tie estas ankaŭ la geavoj de Maki. La geavoj demandas la infanojn el la najbara domo:
“Ĉu ankaŭ vi havas geavojn?”
Hanako respondas:
“Jes, ni havas. Ni havas unu avon kaj du avinojn. La alia avo, kiu estis la patro de la patrino, jam mortis.”avo, kiu …
“Ĉu vere? Kiam li mortis?”
“Li mortis antaŭ du jaroj. Li estis longe malsana.”
“Ĉu vi memoras lin?”
“Jes, kompreneble. Li estis tre bonkora. Li ne parolis multe. Li ĉiam silentis. Li ŝatis legi. Li estisbon-kor-a
36LECIONO 8
-em-legema. Li havis multajn librojn. Lia studĉambro estis kiel biblioteko.”
do“Ĉu li do estis profesoro?”
ĵurnal-ist-o“Ne, li estis ĵurnalisto.”
“Ĉu li loĝis kun vi?”
sol-a“Ne, li loĝis en Kioto. Somere en ĉiu jaro ni vizitis lin. Nun avinjo restas sola en Kioto.”
“Kie loĝas viaj aliaj geavoj?”
“Ili loĝas proksime al ni. Ofte ili vizitas nin, kaj ankaŭ ni vizitas ilin.”
Venas la patrino de Maki kun sia bebo. La bebo, kiu estas la fratino de Maki, nun dormas agrable en la brakoj de la patrino.
Hanako rigardas la bebon kaj diras:
Kiel … !“Kiel ĉarma estas la bebo!”
Ankaŭ Tomio krias:
“Kiel malgrandaj estas la manoj! Maki, kio estas ĝia nomo? Kaj kiam ĝi naskiĝis?”
*tiu*ĉi tiu“Nami estas la nomo. Nami naskiĝis en aprilo en ĉi tiu jaro.”
ekster-eEn la ĉambro jam lumas lampo. Ekstere estas mallume. La avino fermas la kurtenojn.
Maki kaj Tomio nun ludas per pupoj. Tomio demandas:
*Kiom da –j
vi havas?
*Kiom da –jn
vi havas?“Kiom da pupoj vi havas?”
vi havas?
*Kiom da –jn
vi havas?“Kiom da pupoj vi havas?”
Maki: “Mi havas kvin pupojn. Vidu! Mia avinjo
LECIONO 837
donis ĉi tiun pupon. Ĝi portas japanan kimonon. Mia avinjo mem faris la pupon. Ŝi kudris ankaŭ la kimonon. La pupo estas tiel granda kiel bebo. Ĝi plaĉas al mi.”
pupo en kimono
pupo en kimonoAnkaŭ Tomio ŝatas pupojn. Li deziras havi pupojn, sed lia patrino ne aĉetis pupon por li. La patrino ofte diras, “Estas ne bone, ke knabo ludas per pupo. Knabo ludu ekstere.” Nun Tomio tre ĝojas, ĉar li povas ludi per la bela pupo de Maki.tiel … kiel …plaĉi alestas bon-e, ke …
Ankaŭ Hanako venas. Ankaŭ ŝi ĝojas, kiam ŝi trovas la pupon en bela kimono, kiun kudris la avino de Maki. Ŝi trovas ankaŭ liton por la pupo. Ŝi metas la pupon en la liton. Nun la pupo dormas. Hanako demandas:metas –on
en –n
en –n
“Ĉu mi rajtas demeti la kimonon?”rajti
Maki diras, ke jes. Hanako demetas la kimonon kaj ŝi volas denove vesti la pupon per la kimono. Sed vesti per kimono estas tre malfacile. Ankaŭ Maki ne povas. Tial la avino helpas.de-met-i
voli
volas -i
vesti –on per …
–i estas –e
tial
voli
volas -i
vesti –on per …
–i estas –e
tial
Makoto nun ludas kun la bebo, kiu estas en la liteto. La bebo malfermas la okulojn kaj rigardas al Makoto. Ĝi movas la manetojn. La okuloj kaj la manetoj montras, ke la bebo ĝojas. Ĝi malfermas la buŝeton. Li ne povas trovi dentojn en la buŝo. Sur la kapo estas haroj tre molaj. La vangoj estas rozkoloraj.-et-
38LECIONO 8
-aĵ-
glaso
citrono
korboRumiko, kiu estas la patrino de Maki kaj Nami, nun preparas trinkaĵon. Ŝi demandas:
glasocitronokorboRumiko, kiu estas la patrino de Maki kaj Nami, nun preparas trinkaĵon. Ŝi demandas: “Kion vi deziras trinki? Ĉu teon, lakton, aŭ sukon?”
“Sukon mi preferas”, diras Maki, kaj ankaŭ aliaj infanoj konsentas. La geavoj deziras trinki teon. La avo ekstaras por helpi al Rumiko. La geavoj ofte helpas al sia bofilino, kiu havas bebon. Tial ŝi dankas al la bogepatroj.
Nun sur la tablo estas kvar glasoj kaj tri tasoj. En la glasoj estas malvarma pomsuko kaj en la tasoj estas varma teo. La pomsuko plaĉas al la infanoj. La varma teo kun sukero kaj citrono plaĉas al la patrino kaj la geavoj de Maki. Sur la tablo estas ankaŭ korbeto. En ĝi estas kuketoj, kiujn la patrino de Maki aĉetis en kukejo en Hokajdo.
Apud la kurteno estas liteto, en kiu dormas la bebo Nami. Ĝi dormas tre bone. Ĝi ridetas, kiam la avino tuŝas ĝian vangon. La avino diras, ke la bebo ridetas kiel anĝelo. Ŝi fariĝas feliĉa, kiam ŝi rigardas la bebon. Ankaŭ ĉiuj aliaj fariĝas feliĉaj, kiam la bebo estas apud ili.
La tri infanoj de la familio Suzuki nun reiras hejmen. Ili salutas, “Ĝis revido!”
Hejme ili manĝas vespermanĝon kun la patrino. Sed ilia patro ne estas hejme. Li ankoraŭ laboras.
LECIONO 839
Tomio demandas la patrinon:
“Je kioma horo revenos Paĉjo?”Je kiom-a
horo …?
horo …?
“Eble post la naŭa horo. Lastatempe li estas tro okupita.”tro
“Panjo, mi estas jam dormema.”dorm-em-a
“Do, unue vi banu vin. Ĉu vi povas bani vin sen mia helpo?”unu-e, du-e
“Jes, baldaŭ mi estos kvin-jara. Mi ne estas bebo kiel Nami. Nami ne povas bani sin, sed mi povas bani min.”Mi banas min.
Vi banas vin.
Li banas sin.
Ŝi banas sin.
Vi banas vin.
Li banas sin.
Ŝi banas sin.
“Bona knabeto! Lavu vin bone per sapo.”
40LECIONO 9
horloĝoleciono 9
Kioma horo estas nun?
el-lit-iĝ-i
litodu-on-oEn la hejmo de Maki ŝi lernas pri horo.
La patrino montras horloĝon, kaj demandas:
“Kioma horo estas nun?”
Maki: “Nun estas la kvara horo.”
Patrino: “Je kioma horo vi ellitiĝis hodiaŭ matene?”
Maki: “Je la sepa horo mi ellitiĝis kaj je la sepa kaj 30 minutoj mi manĝis matenmanĝon.”
Patrino: “Bone, Maki. Vi povas diri ankaŭ, ke vi manĝis matenmanĝon je la sepa kaj duono.”
litodu-on-oEn la hejmo de Maki ŝi lernas pri horo.La patrino montras horloĝon, kaj demandas:
“Kioma horo estas nun?”
Maki: “Nun estas la kvara horo.”
Patrino: “Je kioma horo vi ellitiĝis hodiaŭ matene?”
Maki: “Je la sepa horo mi ellitiĝis kaj je la sepa kaj 30 minutoj mi manĝis matenmanĝon.”
Patrino: “Bone, Maki. Vi povas diri ankaŭ, ke vi manĝis matenmanĝon je la sepa kaj duono.”
komenc-iĝ-ifin-iĝ-ipost-tag-mez-eMaki: “Je kioma horo komenciĝas nia leciono en la lernejo?”
Patrino: “Ĝi komenciĝas je la oka kaj duono, kaj la lasta leciono finiĝas je la dua posttagmeze.”
Maki: “Ĉu mi povas viziti la najbaran hejmon?”
Patrino: “Bone. Iru tuj kaj revenu antaŭ la sesa
Patrino: “Ĝi komenciĝas je la oka kaj duono, kaj la lasta leciono finiĝas je la dua posttagmeze.”
Maki: “Ĉu mi povas viziti la najbaran hejmon?”
Patrino: “Bone. Iru tuj kaj revenu antaŭ la sesa
LECIONO 941
horo, ĉar ni vespermanĝos je la sesa kaj duono.”
kesto
kestoNun Maki estas en la hejmo de la familio Suzuki. Ŝi ludas kun Tomio. Estas multaj malgrandaj aŭtomobiloj en lia kesto de ludiloj. Ŝi demandas lin:
“Kies aŭtomobilo estas ĉi tiu?”Kies ?
“Kies aŭtomobilo estas ĉi tiu?”Kies ?
“Ĉu la ruĝa? Ĝi estis aŭtomobilo de Makoto. Ĝi estas malnova, ĉu ne? Mia frato ludis per ĝi, kiam li estis ankoraŭ malgranda. Li ŝatis ĝin, sed nun li ne ludas per ĝi. Panjo diris tion kaj donis ĝin al mi. Tial la aŭtomobilo estas nun mia. Maki, ĉu vi havas multajn malgrandajn aŭtomobilojn?”
Maki: “Ne, mi havas nur unu, ĉar mia avinjo diras, ke por knabinoj ne necesas aŭtomobilo, kaj ke mi ĉiam ludu per pupo.”necesi
Tomio: “Ho, pupoj! Mi tre ŝatas viajn pupojn!”
Maki: “Mi ŝatas viajn aŭtojn!”
Maki: “Mi ŝatas viajn aŭtojn!”
sur la tablosur la tablonEn la manĝoĉambro estas kato kaj hundo. La kato kuŝas sur la seĝo kaj la hundo kuŝas apud la fenestro. La hundo trovas kuketon sub la tablo. Ĝi kuras al la tablo kaj sub la tablon. Tie ĝi manĝas la kuketon. La patrino de Tomio alportas du glasojn kun lakto. Ŝi metas la glasojn sur la tablon. La glasoj nun staras sur la tablo. Nun la kato saltas sur la tablon, ĉar ĝi ŝatas lakton. La patrino ne ŝatas, ke bestoj estas sur la tablo. Ŝi prenas la katon kaj metas 42LECIONO 9
for-ekster-e-nĝin sur la plankon. La kato denove saltas sur la tablon. Tial ŝi koleras. Ŝi forpelas ĝin el la ĉambro. Ĝi kuras eksteren. Ŝi pensas, ke hundo estas pli saĝa ol kato.
“Kie kuŝis la kato?” – “Ĝi kuŝis sur la seĝo.”
“Kies kato estas Miko?” – “Ĝi estas la kato de Makoto.”
“Kies hundo estas Toko?” – “Ĝi estas la hundo de Hanako.”
“Kion trovis la hundo?” – “Ĝi trovis kuketon.”
“Kion faris la hundo?” – “Ĝi kuris sub la tablon kaj manĝis la kuketon.”
Kie … ?
Kien … ?“Kien saltis la kato?” – “Ĝi saltis sur la tablon.”
Kien … ?“Kien saltis la kato?” – “Ĝi saltis sur la tablon.”
“Kial ĝi saltis sur la tablon?” – “Ĉar sur la tablo estis glasoj kun lakto.”
“Kiu metis la glasojn sur la tablon?” – “La patrino de Tomio metis ilin.”
“Kiom da glasoj ŝi metis sur la tablon?” – “Ŝi metis du glasojn.”
“Ĉu la kato ŝatas lakton?” – “Jes, ĝi ŝatas.”
En la manĝoĉambro Tomio kaj Maki trinkas lakton. Tomio diras, ke morgaŭ li havos naskiĝotagon, kaj ke lia patrino bakos kukon por li. Li diras al Maki ankaŭ:
“Mi invitas vin. Ĉu vi povos veni al mia hejmo morgaŭ?”
volont-eMaki: “Volonte mi venos. Mi estos libera morgaŭ
LECIONO 943
posttagmeze. Ni kune ludu!”
Tomio: “Ni kune manĝu kukon!”
Tomio: “Ni kune manĝu kukon!”
La patrino de Tomio venas, kaj diras:
“Estas bele hodiaŭ. Vi povas ludi ekstere. Ludi ekstere estas agrable kaj bone por via sano.”Estas bel-e.
Tomio: “Tamen, Panjo, ĉu ne estas malvarme ekstere?”tamen
Patrino: “Ne, ekstere ne estas malvarme. Rigardu tra la fenestro. La suno brilas.”tra
Maki: “Tomio, ni iru eksteren. Mi volas ludi en parko. Ĉu vi scias, kie estas parko?”
Tomio: “Jes, mi scias. Ni iru al la parko.”
Maki: “Ĉu ĝi estas proksime?”
Tomio: “Jes, proksime.”
Patrino: “Atentu pri aŭtomobiloj, kaj revenu hejmen antaŭ mallumiĝo.”mal-lum-iĝ-o
La du malgrandaj geknaboj ekstaras kaj iras al la pordo. Tomio malfermas la pordon. Ambaŭ geknaboj iras tra la pordo. La patrino fermas la pordon. En la ĝardeno Maki trovas florojn. La floroj plaĉas al ŝi. Ŝi demandas:ambaŭ = la du
“Kio estas la nomo de tiu flava floro?”
Tomio: “Mi ne scias. Mia patrino tre ŝatas florojn. En printempo ŝi semis, kaj nun en aŭtuno belaj floroj floras. Ŝi ne aĉetas florojn. Ŝi ŝatas mem zorgi la florojn.”
44LECIONO 10
leciono 10
Tomio kaj Maki promenas
biciklo
folioTomio kaj Maki nun iras al la parko. Sur la strato veturas aŭtomobiloj. Ankaŭ homoj iras. Patrino iras kun sia infaneto. Alia patrino portas sian bebon sur sia dorso. La bebo dormas. Geknaboj iras kaj parolas pri sia instruisto. Grandaj knaboj iras per biciklo. Ili biciklas. En ambaŭ flankoj de la strato staras arboj. Nun estas la fino de oktobro. La arboj havas foliojn. Multaj folioj estas jam flavaj. Kelkaj folioj estas ruĝaj. Ankaŭ verdaj folioj restas. Estas bela sezono.
sakuro-florojTomio kaj Maki paŝas dum kvin minutoj. Ili venas al la parko. La parko estas malgranda. Ĉirkaŭ ĝi kreskas grandaj arboj. Ili estas arboj de sakuro. Printempe sakuro-floroj floras tre bele.LECIONO 1045
Sed nun estas aŭtuno. Multaj folioj de sakuro-arboj jam falis, kaj restas nur malmultaj folioj sur branĉoj. La folioj estas jam brunaj.
branĉo
kubo
globo
branĉokubogloboTomio kaj Maki ludas per grandaj ludiloj en la parko. La ludiloj estas el ligno. Ili havas diversajn formojn. Unu estas kiel kubo, kaj ĝi aspektas kiel domo. La kubo havas fenestrojn. Alia estas kiel globo. Ankaŭ ĝi havas fenestrojn. Tomio kaj Maki grimpas sur la globon. Grimpi sur la globon estas malfacile. Ili ankaŭ eniras en la kubon. En ĝi estas malgranda seĝo. Nur unu persono povas sidi sur ĝi.
Maki diras al Tomio:
“Mi deziras promeni en alia parto de la urbo. Ĉu vi povas gvidi min?”
“Jes, ni promenu.”-ad-
rekta vojo
“Jes, ni promenu.”-ad-
rekta vojoIli paŝadas. La vojo estas rekta. Sed ĉe vojkruco estas signalo. Ĝi estas trafika signalo. Nun la signalo montras ruĝan koloron. Oni devas atendi. Ankaŭ Tomio kaj Maki atendas, ĉar ili estas bonaj infanoj. Ili devas atendi dum du minutoj, ĉar post du minutoj la signalo montros verdan koloron. Ili atente transiras la vojon. Ili promenadas laŭ la vojo. La vojo kondukas ilin al malnova templo.ĉekruco
trans-ir-ilaŭ
trans-ir-ilaŭAntaŭ la templo staras pordego. Jam estas vespero. Tial ĉirkaŭe estas neniu. Ili eniras tra la pordego. Ili trovas belan ĝardenon. Meze de la ĝardeno troviĝasneniupord-eg-o
46LECIONO 10
lag-et-osuperiomlageto, kaj super ĝi troviĝas ruĝa ponto. Malantaŭ la lageto troviĝas la templo. Dekstre de la templo estas iom alta loko. Tie pendas tre granda sonorilo. Maldekstre estas aliaj konstruaĵoj. La pejzaĝo estas tre bela kiel en bildo.
ĉio
pontokonstru-aĵ-omont-et-ovoj-et-o
kurba vojoLa du malgrandaj geknaboj jam forgesis ĉion. La loko estas pli interesa ol la parko, kie ili ludis antaŭ duona horo. Ili kuras al la ponto. Ili staras sur la ponto, kaj rigardas la lageton. Karpoj naĝas en ĝi. Estas diverskoloraj karpoj. Tomio frapas la manojn kaj vokas la karpojn. La karpoj kolektiĝas al ili kaj rigardas al ili. Ambaŭ geknaboj nun transiras la ponton, kaj kuras ĉirkaŭ la sonorilo, kaj ĉirkaŭ la templo. Malantaŭ la konstruaĵo estas monteto. Ili trovas vojeton. La vojeto ne estas rekta, sed kurba. Ĝi ne estas larĝa sed mallarĝa. Ili iras laŭ la vojeto. Ili iras supren laŭ la vojeto. Supre de la monteto estas kelkaj benkoj kaj dometo. De tie ili povas rigardi malsupren.
pontokonstru-aĵ-omont-et-ovoj-et-okurba vojoLa du malgrandaj geknaboj jam forgesis ĉion. La loko estas pli interesa ol la parko, kie ili ludis antaŭ duona horo. Ili kuras al la ponto. Ili staras sur la ponto, kaj rigardas la lageton. Karpoj naĝas en ĝi. Estas diverskoloraj karpoj. Tomio frapas la manojn kaj vokas la karpojn. La karpoj kolektiĝas al ili kaj rigardas al ili. Ambaŭ geknaboj nun transiras la ponton, kaj kuras ĉirkaŭ la sonorilo, kaj ĉirkaŭ la templo. Malantaŭ la konstruaĵo estas monteto. Ili trovas vojeton. La vojeto ne estas rekta, sed kurba. Ĝi ne estas larĝa sed mallarĝa. Ili iras laŭ la vojeto. Ili iras supren laŭ la vojeto. Supre de la monteto estas kelkaj benkoj kaj dometo. De tie ili povas rigardi malsupren.ĉi tieMaki: “Ĉu ni povas trovi niajn domojn de ĉi tie?”
Tomio: “Mi ne scias, ĉu ni povas trovi ilin aŭ ne.”
Tomio: “Mi ne scias, ĉu ni povas trovi ilin aŭ ne.”
Dum longa tempo ili rigardas, sed ili ne povas trovi siajn domojn. La ĉielo estas jam ruĝa. Ili sentas malvarmon. Maki diras:
“Ni reiru hejmen. Panjo serĉos nin, ĉu ne?”
LECIONO 1047
Ili volas reiri. Sed ili trovas kelkajn vojetojn, kiuj direktas malsupren. Ili ne scias, kiu vojo estas ĝusta. Maki diras:
“Ĉiuj vojoj direktas malsupren. Tial laŭ ĉiu vojo ni povos reiri hejmen.”ĉiujĉiu
Ŝi elektas unu vojeton, kaj jam ekiras. Tomio sekvas ŝin. La vojeto ŝajnas al li pli mallarĝa. Sed ili paŝas kaj paŝas. Fine ili venas malsupren. Sed ŝajnas al Tomio, ke la domoj kaj stratoj estas tute fremdaj. Jam estas tute mallume. Li ekploras. Sed Maki estas kuraĝa knabino. Ŝi kuraĝigas lin:ŝajnas al …
“Ne ploru, Tomio. Ĉi tio estas aventuro, ĉu ne? Mi scias la adreson de mia domo. Mi demandos.”ĉi tio
Ŝi trovas malgrandan butikon, kie oni vendas diversajn objektojn: gazetojn, poŝtukojn, sapojn, kovertojn, kuketojn kaj tiel plu.kaj tiel plu
Maki demandas la butikiston pri sia domo. La bonkora butikisto montras la direkton. Ambaŭ geknaboj dankas al li kaj ekkuras. Ili kuradas.ek-kur-i
kur-ad-i
kur-ad-i
Antaŭ la domo de Tomio ĉiuj familianoj de Suzuki kaj Nakamura staras. Ili rigardas tien kaj ĉi tien. La patrinoj kun malĝojo krias:
“Tomio, kie estas vi?”
“Maki, kien iris vi?”
“Maki, kien iris vi?”
Nun ili trovas malgrandajn geknabojn, kiuj kuras al ili. Ankaŭ la patrinoj kuras al Tomio kaj Maki. Ankaŭ
48LECIONO 10
Miko kaj Toko kuras. Jam estas tute mallume.
En la hejmo Tomio estas tute laca, kaj tuj enlitiĝas. Ĉe lia lito lia patrino parolas al li:
knab-et-o“Kie estis vi, mia kara knabeto?”
Sed Tomio ne respondas. Li jam dormas.
En la hejmo de Maki estas alie: Ŝi manĝas vespermanĝon. Ŝi havas apetiton kaj manĝas tre multe. Ŝi parolas al aliaj, kien ŝi kaj Tomio iris. Ŝia parolo interesas la aliajn.
LECIONO 1149
leciono 11
Kio estas Esperanto?
Nun Hanako vizitas la hejmon de Maki, kaj parolas kun ŝia patrino. La patrino nomiĝas Rumiko. Hanako trovas libron sur la tablo. Ŝi prenas la libron kaj malfermas ĝin. En ĝi ne estas japanaj literoj, sed nur latinaj literoj. En la lernejo ŝi ankoraŭ ne lernas latinajn literojn. Ŝi demandas:nom-iĝ-iliteroj:
a, b, c, ĉ
a, b, c, ĉ
Hanako: “Ĉu la libro estas en la angla lingvo?”
Rumiko: “Ne, ĝi estas en Esperanto.”
Hanako: “Kio estas Esperanto?”
Rumiko: “Esperanto estas la internacia lingvo.”inter-naci-a
Hanako: “En kiu lando oni uzas la internacian lingvon?”
Rumiko: “En multaj landoj en la tuta mondo. En ĉirkaŭ 100 landoj estas esperantistoj, kiuj uzasĉirkaŭ
50LECIONO 11
Esperanton.”
Hanako: “Ĉu Esperanto estas nacia lingvo de iu lando?”
d-ro
= doktorocent jaroj-n
antaŭeRumiko: “Ne, ĝi ne estas nacia lingvo. D‑ro Zamenhof kreis la lingvon Esperanto.”
= doktorocent jaroj-n
antaŭeRumiko: “Ne, ĝi ne estas nacia lingvo. D‑ro Zamenhof kreis la lingvon Esperanto.”
Hanako: “Kiam Esperanto aperis?”
Rumiko: “Ĝi aperis en la jaro 1887.”
Hanako: “Ĉu vere? Do pli ol cent jarojn antaŭe, ĉu ne?”
Rumiko: “Jes, vere! Ĉu vi havas intereson pri Esperanto?”
Hanako: “Jes, mi havas intereson, sed mi estas ankoraŭ infano. Ĉu Esperanto estas facila lingvo?”
Rumiko: “Jes, ĝi estas tre facila. Ĝi estas multe pli facila ol la angla lingvo, kiu havas multajn esceptojn.”
Hanako: “Tamen lerni Esperanton estas malfacile por infanoj, ĉu ne?”
Rumiko: “Ne. Certe en Japanio estas tre malmultaj infanoj, kiuj lernas Esperanton. Sed en Eŭropo estas multaj geknaboj, kiuj lernas Esperanton en lernejo.”
Hanako: “Ĉu vi povas instrui al mi Esperanton?”
volont-e!Rumiko: “Volonte! Venu al mi, kiam la bebo estos en la lito post la vespermanĝo.”
Hanako: “Je kioma horo mi venu?”
Rumiko: “Je la oka horo vespere.”
LECIONO 1151
La patrino de Maki estas esperantisto, kiu eklernis la lingvon antaŭ 12 jaroj, kiam ŝi estis oficistino en banko. La internacia lingvo, kiu ligas homojn en la mondo, interesis ŝin. Kiam ŝi estis pli juna, ŝi lernis la anglan lingvon dum ses jaroj en lernejoj. En la komenco ŝi ŝatis la lingvon, ĉar en la japana lingvo estas multaj vortoj, kiuj devenas de la angla. Kaj ŝi ŝatis kanti en la angla lingvo, kvankam ŝi ne komprenis la signifon. Nur la sonon de la lingvo ŝi ŝatis. Kaj usonaj kantoj plaĉis al ŝi pli multe ol la japanaj kantoj. La ritmo kaj la melodio tuŝis ŝian koron.
ligide-ven-ikvankam
ligide-ven-ikvankamSed kiam ŝi lernis la anglan lingvon en la alta lernejo, la lingvo ŝajnis al ŝi malfacila. Ĝi havas tro multajn esceptojn kaj ankaŭ ĝia prononco estas tre malfacila. Ŝi pensis, ke ŝi ne povas paroli same bone kiel usonanoj, kiuj parolas la lingvon denaske. Pli kaj pli malgrandiĝis ŝia intereso pri la angla lingvo.same … kiel …de-nask-epli kaj pli
Post kiam ŝi finis la tutan kurson en la alta lernejo, ŝi fariĝis oficistino en banko en Tokio. Ŝi diligente laboris kiel bankistino. Tagoj pasis. Jaroj pasis. Matene ŝi iris al la banko. Vespere ŝi revenis hejmen. En la dimanĉo ŝi ripozis hejme. Ŝi aŭskultis muzikon, faris hejmajn aferojn, kaj poste dormis kaj dormis. Ŝi ne volis fari aliajn aferojn.
Iam en ĵurnalo ŝi trovis informon pri kurso de laiam
52LECIONO 11
re-memor-ipreskaŭinternacia lingvo Esperanto. Ŝi rememoris la tagojn, kiam ŝi diligente lernis la anglan lingvon. “Mi jam forgesis preskaŭ ĉion de la angla lingvo. Ĉu mi povas lerni Esperanton? Tamen kio estas Esperanto?” Ŝi telefonis al la persono, kiu informis pri la kurso. Ŝi eksciis multajn faktojn pri la lingvo kaj decidis lerni Esperanton. La lingvo estas gramatike pli facila ol la angla. Ĝi estas logika. La prononco estas klara. Kaj la ideo de Esperanto tre plaĉis al ŝi. La ideo estas, ke ĉiuj homoj en la mondo estas egalaj, kaj ke ili estu amikaj kiel gefratoj.
kurs-an-odu metroj-n
altaBon-ven-o-n!
Rumiko diligente lernis la lingvon en la kurso. Dimanĉe ŝi ne nur ripozis. Ŝi legis la lernolibron. Ŝi legis laŭte. Ne nur la lernolibron sed ankaŭ facilajn legolibrojn ŝi legis. Ŝi estis la plej diligenta en la kurso. Estis 12 kursanoj, sed neniu lernis pli diligente ol Rumiko. Ŝi lernis ne nur en dimanĉo, sed ankaŭ en lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo kaj sabato.Iam en la kurso estis gasto el Danlando. Li estis dano, kiu estis tre tre alta. Li estis du metrojn alta. Rumiko parolis al li, “Bonvenon! Bonvenon al Japanio kaj bonvenon al Tokio!
altaBon-ven-o-n!
Rumiko diligente lernis la lingvon en la kurso. Dimanĉe ŝi ne nur ripozis. Ŝi legis la lernolibron. Ŝi legis laŭte. Ne nur la lernolibron sed ankaŭ facilajn legolibrojn ŝi legis. Ŝi estis la plej diligenta en la kurso. Estis 12 kursanoj, sed neniu lernis pli diligente ol Rumiko. Ŝi lernis ne nur en dimanĉo, sed ankaŭ en lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo kaj sabato.Iam en la kurso estis gasto el Danlando. Li estis dano, kiu estis tre tre alta. Li estis du metrojn alta. Rumiko parolis al li, “Bonvenon! Bonvenon al Japanio kaj bonvenon al Tokio!LECIONO 1153
Estas agrable vidi vin.” La gasto etendis sian manon. Li etendis la dekstran manon kaj diris, “Ankaŭ mi ĝojas vidi vin.”
Rumiko tre ĝojis, ĉar ŝi komprenis liajn vortojn. En la kurso li parolis pri sia lando Danlando. Ŝi komprenis nur malmulte. Ŝia kurso-gvidanto tradukis en la japanan lingvon. Ŝi pensis, ke certe ŝi komprenos paroladon, kiam ŝi havos denove gastojn el aliaj landoj. Kaj ŝi decidis, ke ŝi lernu Esperanton pli diligente ol ĝis nun.parol-ad-o
Kelkajn monatojn poste venis alia gasto el Luksemburgio. La gasto parolis tre klare kaj flue. Rumiko komprenis ne ĉion, sed trionon. Ŝi povis kapti la vortojn, kiujn ŝi jam lernis. Sed estis ankoraŭ multaj vortoj, kiujn ŝi ne lernis. “Mi devas legi multajn librojn”, ŝi pensis. Pri Luksemburgio ŝi sciis nur malmulte ĝis tiam. Estas tri landoj de Benelukso: Tio estas Belgio, Nederlando kaj Luksemburgio. Sed ŝi ne sciis aliajn aferojn pri la malgranda lando. Post la renkontiĝo kun la gasto el Luksemburgio, la lando jam ne estis fremda por ŝi.Akvo fluas.Li parolas flue.renkont-iĝ-o
54LECIONO 12
leciono 12
Rumiko korespondis
gvid-ant-ojun-ul-okomenc-ant-oRumiko komencis korespondi. La gvidanto de la kurso montris al ŝi leteron, kiu venis el Hungario. Hungara junulo sendis ĝin al Esperanta Klubo en Tokio. En la letero li skribis:
Mi estas esperantisto en Hungario. Mi eklernis Esperanton antaŭ sep monatoj. Mi lernis la lingvon en nia Esperanta Klubo. Mi havas 23 jarojn. Mi estas inĝeniero pri maŝinoj. Mi havas intereson pri via lando, precipe pri japana literaturo. Por pli bone scii pri via lando, mi volas korespondi kun japana esperantisto. Mi nun ne povas skribi longe, ĉar mi estas ankoraŭ komencanto de Esperanto. Sed mi
Budapeŝto, la 6an de decembro 1980
Karaj geamikoj en Japanio!Mi estas esperantisto en Hungario. Mi eklernis Esperanton antaŭ sep monatoj. Mi lernis la lingvon en nia Esperanta Klubo. Mi havas 23 jarojn. Mi estas inĝeniero pri maŝinoj. Mi havas intereson pri via lando, precipe pri japana literaturo. Por pli bone scii pri via lando, mi volas korespondi kun japana esperantisto. Mi nun ne povas skribi longe, ĉar mi estas ankoraŭ komencanto de Esperanto. Sed mi
LECIONO 1255
diligente lernos la lingvon, kaj en mia dua letero mi skribu pli longe, pri mi mem kaj pri la vivo en nia lando. Bonvolu prezenti iun el via Esperanta klubo.
bon-vol-u -iSalutas vinSalutas vinamike viaMarko.
amike via
Marko.
= Amike via
Marko
salutas vin.
Rumiko trovis multajn belajn poŝtmarkojn sur la koverto. En ĝi estis ankaŭ lia foto. Ĝis tiam ŝi neniam pensis, ke ŝi korespondos kun alilandano, kaj ke ŝi havos alilandan amikon. Ŝi ne volis akcepti la leteron, sed la gvidanto kuraĝigis ŝin skribi al li. Tial ŝi skribis poŝtkarton al li:ali-land-an-o
Tokio, la 2an de marto 1981
Kara amiko!Mi ricevis vian leteron en nia Esperanta klubo. Mi volas korespondi kun vi.
Mi estas 25-jara bankistino. Ankaŭ mi estas komencanto de Esperanto. Mi ne povas skribi al vi pri maŝinoj, nek pri literaturo, sed mi povas skribi pri mia vivo, pri la vivo de homoj, kiuj estas ĉirkaŭ mi.
Mi volas scii, kiel vivas homoj en via lando.
Salutas vinsincere viaRumiko.
Tiel komenciĝis internacia korespondo de Marko kaj Rumiko. Marko skribis pri si kaj pri la vivo de
56LECIONO 12
kelk-foj-eel-don-ipol-in-o
brazil-an-ohungaroj. Li skribis ankaŭ pri hungaraj fabeloj. Kelkfoje li sendis al ŝi Esperantajn librojn, kiujn oni eldonis en Hungario. Rumiko eksciis, ke en Hungario estas multaj esperantistoj kaj Esperantaj libroj. Ankaŭ ŝi sendis al li librojn de la japana literaturo en Esperanto. Marko tre ĝojis, ĉar ne estas tiuj verkoj en la hungara lingvo. La lingva kapablo de ambaŭ pri Esperanto altiĝis per la korespondado. Poste ŝi komencis korespondi ankaŭ kun polino kaj brazilano. La polino sendis al ŝi malgrandan pupon. Ĝi ornamis la muron de ŝia ĉambro. La brazila korespondanto sendis kafon, kiu havis tre bonan odoron.
brazil-an-ohungaroj. Li skribis ankaŭ pri hungaraj fabeloj. Kelkfoje li sendis al ŝi Esperantajn librojn, kiujn oni eldonis en Hungario. Rumiko eksciis, ke en Hungario estas multaj esperantistoj kaj Esperantaj libroj. Ankaŭ ŝi sendis al li librojn de la japana literaturo en Esperanto. Marko tre ĝojis, ĉar ne estas tiuj verkoj en la hungara lingvo. La lingva kapablo de ambaŭ pri Esperanto altiĝis per la korespondado. Poste ŝi komencis korespondi ankaŭ kun polino kaj brazilano. La polino sendis al ŝi malgrandan pupon. Ĝi ornamis la muron de ŝia ĉambro. La brazila korespondanto sendis kafon, kiu havis tre bonan odoron.
ĉiu-jar-ejun-ul-ar-osepart-o-
pren-imank-i-usTiam ŝi aŭdis pri la Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazas ĉiujare, kaj ankaŭ pri la Komuna Esperanto-Seminario inter Korea kaj Japana Junularoj. Ŝi aŭdis, ke la Universala Kongreso okazos en Budapeŝto. Se ŝi vojaĝos al Hungario, ŝi povos renkonti sian hungaran korespondanton! Ŝi deziris partopreni en ĝi. Ŝi ŝparis monon por tio. Ŝi jam planis vojaĝi al Hungario. Ŝi petis feriojn. Sed oni ne permesis al ŝi havi feriojn tiam. Ĉefo de ŝia fako diris: “Mankas oficistoj en tiuj tagoj. Prenu feriojn en aliaj tagoj.”
Ho, ve! Ŝi estus feliĉa, se ŝi povus ŝanĝi la kongresajn tagojn! Ŝi bedaŭris, ke ŝi ne petis feriojn pli frue. Ŝi povus havi feriojn, se ŝi farus tion pli frue. Ŝi ŝanĝis sian planon. Ŝi decidis partopreni en la
pren-imank-i-usTiam ŝi aŭdis pri la Universala Kongreso de Esperanto, kiu okazas ĉiujare, kaj ankaŭ pri la Komuna Esperanto-Seminario inter Korea kaj Japana Junularoj. Ŝi aŭdis, ke la Universala Kongreso okazos en Budapeŝto. Se ŝi vojaĝos al Hungario, ŝi povos renkonti sian hungaran korespondanton! Ŝi deziris partopreni en ĝi. Ŝi ŝparis monon por tio. Ŝi jam planis vojaĝi al Hungario. Ŝi petis feriojn. Sed oni ne permesis al ŝi havi feriojn tiam. Ĉefo de ŝia fako diris: “Mankas oficistoj en tiuj tagoj. Prenu feriojn en aliaj tagoj.”
Ho, ve! Ŝi estus feliĉa, se ŝi povus ŝanĝi la kongresajn tagojn! Ŝi bedaŭris, ke ŝi ne petis feriojn pli frue. Ŝi povus havi feriojn, se ŝi farus tion pli frue. Ŝi ŝanĝis sian planon. Ŝi decidis partopreni en la
LECIONO 1257
Komuna Seminario, kiu okazos en Japanio.
En la seminariejo ŝi helpis en la akceptejo. Partoprenantoj venis el Koreio kaj ankaŭ el la tuta Japanio.
Junuloj kun granda sako ekstaris antaŭ la akceptejo. Rumiko salutis:
“Bonvenon al Japanio. Ĉu la longa vojaĝo ne lacigis vin?”lac-ig-i
La junulo ridegis kaj diris:rid-eg-i
“Mi estas japano, sed mi estas sufiĉe laca. Mi dankas al vi pro la varma akcepto!”
Rumiko parolis al alia ĉarma junulino:jun-ul-in-o
“Bonvolu helpi min! Transportu ĉi tiujn seĝojn al la salono.”
La junulino respondis:
“Jes, volonte! Mi petos helpon ankaŭ de aliaj amikinoj.”
Ŝi vokis aliajn en la lingvo, kiun Rumiko ne povis kompreni. La junulino diris al Rumiko:
“Pardonon! Mi parolas en la korea lingvo, ĉar ili ĵus eklernis Esperanton.”ĵus
“Koreoj estas tute similaj al japanoj, aŭ koreoj aspektas tute same kiel japanoj”, Rumiko pensis.
Sed kiam finiĝis la seminario, ŝi trovis ankaŭ malsamajn aferojn inter koreoj kaj japanoj: Koreoj estas pli gajaj ol japanoj. Ili ŝatas kanti kaj ofte
58LECIONO 12
dubi, ĉu …kantas. Ili esprimas sin pli klare ol japanoj. Ankaŭ Rumiko estas unu el la japanoj, kiuj hezitas diri sian opinion al aliaj. Korea amikino diris al Rumiko, “Vi estas tre afabla.” Rumiko dubis, ĉu ŝi estas vere afabla.
hezit-em-aestas
bon-e, ke“Mi estas nur hezitema kaj malkuraĝa. Mi ne deziras havi atakon de aliaj homoj. Ĉu estas pli bone, ke mi esprimu min pli klare? Sed por mi estas pli agrable, se mi povas vivi harmonie kun aliaj. Tamen estas grave, ke mi havas mian opinion.”
bon-e, ke“Mi estas nur hezitema kaj malkuraĝa. Mi ne deziras havi atakon de aliaj homoj. Ĉu estas pli bone, ke mi esprimu min pli klare? Sed por mi estas pli agrable, se mi povas vivi harmonie kun aliaj. Tamen estas grave, ke mi havas mian opinion.”
Ŝi multe pensis post la seminario. Tra la seminaria vivo ŝi ekkonis multajn gekoreojn. Ĝis tiam ŝi ne havis korespondantojn en Azio. Tial la seminario donis al ŝi tre bonan frukton, kvankam ŝi ankoraŭ bedaŭris, ke ŝi ne povis vojaĝi al Hungario.
LECIONO 1359
leciono 13
Rumiko edziniĝis
Rumiko decidis partopreni en la Universala Kongreso en Vankuvero, Kanado en 1984. Sed en la komenco de tiu jaro ŝi renkontiĝis kun junulo, kiu estis ŝia malnova samklasano en la alta lernejo. Tute hazarde ili renkontiĝis en tramo. Ili tuj rekonis unu la alian.sam-klas-an-o
tramore-kon-i
tramore-kon-i“Ho, vi estas Rumiko!”
“Vi estas Noboru, ĉu ne?”
Noboru: “Ha, vi ankoraŭ memoras min! Kiom da jaroj pasis de tiam?”
Rumiko: “Atendu momenton! Ĉar ni nun estas 26-jaraj kaj tiam ni estis 18-jaraj, pasis 8 jaroj!”
Noboru: “Ĉu vi nun estas libera, Rumiko?”
Rumiko: “Jes, nun mi volas iri hejmen, sed nun
“Vi estas Noboru, ĉu ne?”
Noboru: “Ha, vi ankoraŭ memoras min! Kiom da jaroj pasis de tiam?”
Rumiko: “Atendu momenton! Ĉar ni nun estas 26-jaraj kaj tiam ni estis 18-jaraj, pasis 8 jaroj!”
Noboru: “Ĉu vi nun estas libera, Rumiko?”
Rumiko: “Jes, nun mi volas iri hejmen, sed nun
60LECIONO 13
ie-n
Toston!jun-ec-oedz-in-iĝ-itra-viv-aĵ-oestas ankoraŭ la 8a horo vespere. Ni renkontiĝis post longa tempo. Mi havas multon por paroli. Ni iru ien!”
Noboru kaj Rumiko iris al trinkejo, kie ili trinkis bieron.
Noboru: “Toston, je niaj karaj memoroj!”
Rumiko: “Toston, je la memoro pri nia juneco!”
Noboru: “Rumiko, ni estas ankoraŭ junaj, ĉu ne?”
Rumiko: “Ne, mi estas jam ne juna; miaj gepatroj diras tion ĉiam. Ili ĉiam diras, ke mi edziniĝu frue. Ĉu vi estas jam edzo, Noboru?”
Noboru: “Ankoraŭ ne, feliĉe.”
Ili parolis pri multaj aferoj, pri siaj malnovaj geamikoj kaj pri siaj travivaĵoj. Rumiko parolis ankaŭ pri Esperanto. Noboru interesiĝis pri ĝi.
Toston!jun-ec-oedz-in-iĝ-itra-viv-aĵ-oestas ankoraŭ la 8a horo vespere. Ni renkontiĝis post longa tempo. Mi havas multon por paroli. Ni iru ien!”Noboru kaj Rumiko iris al trinkejo, kie ili trinkis bieron.
Noboru: “Toston, je niaj karaj memoroj!”
Rumiko: “Toston, je la memoro pri nia juneco!”
Noboru: “Rumiko, ni estas ankoraŭ junaj, ĉu ne?”
Rumiko: “Ne, mi estas jam ne juna; miaj gepatroj diras tion ĉiam. Ili ĉiam diras, ke mi edziniĝu frue. Ĉu vi estas jam edzo, Noboru?”
Noboru: “Ankoraŭ ne, feliĉe.”
Ili parolis pri multaj aferoj, pri siaj malnovaj geamikoj kaj pri siaj travivaĵoj. Rumiko parolis ankaŭ pri Esperanto. Noboru interesiĝis pri ĝi.
ge-edz-iĝ-imal-oft-iĝ-ide tempo al
tempoĉe-est-idaŭr-ig-iDe tiu tago ili ofte havis renkontiĝon, kaj decidis, ke en majo de la jaro ili geedziĝu. Ŝi estis entuziasma pri li kaj pri geedziĝaj aferoj. Pli kaj pli maloftiĝis ŝia partopreno en kunvenoj de Esperanto. Pli kaj pli malmultiĝis ŝiaj leteroj al aliaj landoj. De tempo al tempo ŝi bedaŭris tion. Multaj geamikoj, kiuj ĉeestis en la geedziĝa ceremonio, gratulis ilin. Ankaŭ esperantistoj ĉeestis en la ceremonio. Ili kuraĝigis ŝin daŭrigi la lernadon de Esperanto. Ankaŭ Rumiko promesis tion.
tempoĉe-est-idaŭr-ig-iDe tiu tago ili ofte havis renkontiĝon, kaj decidis, ke en majo de la jaro ili geedziĝu. Ŝi estis entuziasma pri li kaj pri geedziĝaj aferoj. Pli kaj pli maloftiĝis ŝia partopreno en kunvenoj de Esperanto. Pli kaj pli malmultiĝis ŝiaj leteroj al aliaj landoj. De tempo al tempo ŝi bedaŭris tion. Multaj geamikoj, kiuj ĉeestis en la geedziĝa ceremonio, gratulis ilin. Ankaŭ esperantistoj ĉeestis en la ceremonio. Ili kuraĝigis ŝin daŭrigi la lernadon de Esperanto. Ankaŭ Rumiko promesis tion.
manki al …Post la edziniĝo Rumiko laboradis kiel bankistino. Mankis al ŝi tempo por ĉeesti en kunvenoj de
LECIONO 1361
Esperanto, kvankam ŝi deziris. Ankaŭ Noboru volis eklerni Esperanton, sed li revenadis hejmen malfrue pro multaj laboroj en la firmao. Unu jaron poste naskiĝis Maki. Sed pro malsano post la nasko ŝi devis resti en hospitalo dum kelkaj monatoj. Feliĉe la bebo Maki estis tute sana. De tiam la gepatroj de Noboru ekloĝis kun Noboru, kaj zorgis pri Maki. Rumiko ĉesis labori. Feliĉe ŝi tute resaniĝis kaj elhospitaliĝis. Kiel ĝoja ŝi estis, kiam ŝi povis preni sian bebon en siajn brakojn!re-san-iĝ-iel-hospital-iĝ-i
Sed tuj poste ŝia edzo ricevis la ordonon, ke li laboru en Hokajdo. Ĉiuj familianoj, ankaŭ la gepatroj de Noboru kune transloĝiĝis al Hokajdo, ĉar la gepatroj de Noboru timis, ke ilia bofilino Rumiko denove malsaniĝos en la malvarma loko. En la vilaĝo, kie ili loĝis dum ses jaroj, Rumiko estis sola esperantisto. Estis neniu esperantisto krom ŝi. Ŝi ne havis kuraĝon okazigi kurson. Ŝi sciis, ke estas sufiĉe multaj esperantistoj ankaŭ en aliaj urboj de Hokajdo. Sed ial ŝi ne kuraĝis havi kontakton kun ili. Ŝi mem ne povis klarigi, kial ŝi estas tiel malkuraĝa. Ŝi ĉiam pensis, ke iam ŝi ĉeestu en iu kunveno de Esperanto. Ŝi estis membro de Japana Esperanto-Instituto (JEI) kaj ricevis ĝian monatan organon, “La Revuo Orienta”. En ĝi ŝi trovis nomojn, kiujn ŝi konis. Ŝi legis la artikolojn, kaj promesis al si, ke ŝi iam reiros al Esperantujo. Foje en libro-katalogo ŝi trovis librojn,trans-loĝ-iĝ-ikromialklar-ig-i-uj-
62LECIONO 13
kiujn ŝi deziris legi, kaj mendis ilin al JEI.
tiel …, ke …Kiam ŝi aŭdis, ke ŝia edzo eklaboros en Jokohamo, ŝi tre ĝojis, ĉar ŝi sciis, ke tie estas Esperanto-Rondo. “Ĉu ili akceptos min?” Kun espero kaj iom da timo ŝi venis al Jokohamo. Ŝi decidis, ke ŝi vizitu la rondon, kiam ŝi finos aranĝi ĉion por la nova vivo. Ĝuste tiam Hanako deziris eklerni Esperanton. Rumiko tiel ĝojis, ke ŝi momente forgesis pri sia bebo Nami. Sed ŝi ne sciis, ĉu ŝi povos instrui Esperanton al la knabino, kiu ankoraŭ ne lernas latinajn literojn.
re-nask-iĝ-i“Esperanto estas lingvo. Ĉiuj infanoj povas paroli en sia nacia lingvo. Por tio patrino ĉiam parolas al la bebo. Se mi parolos multe al Hanako en Esperanto, ŝi certe povos paroli.” En ŝi renaskiĝis entuziasmo pri Esperanto.
Kiam Hanako venas al Rumiko je la oka horo vespere, Nami estas jam en la lito. Maki aŭskultas fabelon, kiun ŝia avino mem faris kaj rakontas. La avo rigardas televidon. Li ŝatas rigardi enigmon. Multfoje li ridegas. Noboru, la patro de Maki, ankoraŭ ne estas hejme.
kiel –iRumiko instruas al Hanako la nomon de kelkaj objektoj, kiuj estas sur la tablo. Hanako tuj memorigas al si, ĉar ŝi estas diligenta, saĝa kaj juna. Hanako lernas ankaŭ kiel saluti en Esperanto. Rumiko
LECIONO 1363
instruas ankaŭ kelkajn literojn de Esperanta alfabeto. Tio estas por Hanako iom malfacila.
“Bone, Hanako, vi tre bone lernis. Ankaŭ morgaŭ vespere ni lernu!”
“Dankon, mi venos morgaŭ.”
Kaj ŝi salutas en Esperanto:
“Ĝis revido!”
“Bone, Hanako, vi tre bone lernis. Ankaŭ morgaŭ vespere ni lernu!”
“Dankon, mi venos morgaŭ.”
Kaj ŝi salutas en Esperanto:
“Ĝis revido!”
64LECIONO 14
leciono 14
La infanoj desegnas
telefon-o0 = nulLo! Halo!Estas en la komenco de novembro. Tomio kaj Hanako estas en la domo. Ili rigardas eksteren tra la fenestro. Ekster la domo pluvas. Ĉio ekster la domo estas malseka. Folioj, herboj, floroj kaj domoj estas malsekaj. Ankaŭ la tero estas malseka. Ili ne povas ludi ekstere. Hanako telefonas al Maki. La telefonnumero estas 732-5078 (sep-tri-du, kvin-nul-sep-ok).
Hanako: “Lo! Halo! Ĉu la hejmo de Maki? Ĉi tie parolas Hanako.”
Rumiko: “Ha! Saluton! Mi estas la patrino de Maki. Ĉu mi voku mian filinon?”
Hanako: “Ne, ne necesas. Mi kaj Tomio volas viziti vian hejmon. Ĉu ni rajtas nun?”
Rumiko: “Ha! Saluton! Mi estas la patrino de Maki. Ĉu mi voku mian filinon?”
Hanako: “Ne, ne necesas. Mi kaj Tomio volas viziti vian hejmon. Ĉu ni rajtas nun?”
LECIONO 1465
Rumiko: “Kial ne? Vi estas ĉiam bonvenaj!”
Hanako: “Dankon! Ni tuj venos.”bon-ven-a
ombrelo
botoj
Hanako: “Dankon! Ni tuj venos.”bon-ven-a
ombrelobotojHanako kaj Tomio tenas ombrelon. La ombrelo de Hanako estas blua kaj tiu de Tomio estas flava. La ombreloj plaĉas al ili. Tomio portas botojn. Ankaŭ la botoj estas flavaj. Hanako ne portas botojn, sed ordinarajn ŝuojn. Ŝi ne ŝatas porti botojn, eĉ se pluvas. Lastatempe multaj knabinoj ne ŝatas porti botojn. Ili pensas, ke porti botojn ne estas laŭmode. Sed tuj ŝiaj ŝuoj malsekiĝas pro la pluvo.eĉ selaŭ-mod-e
En la hejmo de Maki ili desegnas. Ili desegnas per krajono. Hanako desegnas tre bele. Ŝi desegnas princinon en bela robo. La okuloj estas grandaj kaj brilas kiel steloj en la nokta ĉielo. Kaj la okuloj havas longajn okulharojn. Ŝiaj haroj estas longaj, kaj granda rubando ornamas la hararon. Ŝi havas longan kolon. Ŝi portas kolĉenon. La jupo estas longa kaj havas multajn ornamaĵojn. Ankaŭ la ŝuoj estas elegantaj. Aliaj du malgrandaj geknaboj miras. Maki diras:“Se mi estus granda kiel vi, ankaŭ mi desegnus same bone kiel vi!”
krajonoMaki desegnas aŭtomobilon. La aŭtomobilo veturas sur la kampo. La patro de Maki veturigas lavetur-ig-i
66LECIONO 14
nenioaŭton. Maki estas en ĝi. Aliaj familianoj ne estas en ĝi, ĉar la aŭto, kiun ŝi desegnas, estas tro malgranda. En la supra parto de la papero ŝi desegnas la sunon kaj nubojn. En la malsupra parto ŝi desegnas herbojn kaj florojn. En la dekstra parto ŝi desegnas altan arbon. Sur la branĉo de la arbo estas du birdoj, kaj ankoraŭ estas unu birdo, kiu flugas en la aero. En la maldekstra parto ŝi desegnas nenion. Ŝi nun pensas, kion ŝi desegnu.
laŭd-ind-aTomio desegnas knabon. La vizaĝo de la knabo estas tiel granda, ke ĝi okupas preskaŭ duonon de la papero. Sur la kapo malmultaj haretoj staras. La okuloj kaj oreloj estas malgrandaj, sed la nazo kaj la buŝo estas tre grandaj. La vizaĝo estas ronda kaj la nazo estas en la centro. La knabo havas malgrandajn manojn, kaj liaj fingroj estas maldikaj. Tomio desegnas ankaŭ gambojn. Ŝajnas al Hanako, ke la gamboj estas tro maldikaj por teni la korpon. Sed ŝi ne diras tion. Ŝi laŭdas la malgrandan fraton:“Tomio, vi desegnis tre bone! Via desegnaĵo estas laŭdinda. Certe panjo laŭdos vin!”
“Ĉu vere, franjo? Kiel ĝoje!”
ioLa patrino de Maki demandas ilin:
“Ĉu vi deziras trinki ion?”
Maki: “Jes, mi estas soifa. Mi deziras trinki akvon.”
“Ĉu vi deziras trinki ion?”
Maki: “Jes, mi estas soifa. Mi deziras trinki akvon.”
LECIONO 1467
Hanako: “Ankaŭ mi trinkos akvon. Ankaŭ vi trinkos akvon, ĉu ne, Tomio?”
Tomio: “Ne, mi deziras trinki lakton.”
Tomio: “Ne, mi deziras trinki lakton.”
La patrino de Maki prenis tri glasojn. La glasoj estas el vitro. Ŝi plenigas du glasojn per akvo kaj unu glason per lakto. La geknaboj trinkas. Ilia soifo jam foriras. La patrino de Maki rigardas la tri desegnaĵojn kaj laŭdas:
“Vi ĉiuj desegnis tre bone! Vi ĉiuj havas talenton. Tamen ekstere estas jam mallume. Via patrino fariĝos maltrankvila. Iru hejmen, kaj post la vespermanĝo Hanako venu por lerni Esperanton.”
Hanako: “Dankon, mi revenos!”
“Vi ĉiuj desegnis tre bone! Vi ĉiuj havas talenton. Tamen ekstere estas jam mallume. Via patrino fariĝos maltrankvila. Iru hejmen, kaj post la vespermanĝo Hanako venu por lerni Esperanton.”
Hanako: “Dankon, mi revenos!”
En la hejmo de la familio Suzuki ĉiuj sidas ĉe la manĝotablo. Hodiaŭ ankaŭ la patro estas hejme, ĉar li finis la laboron kaj revenis hejmen frue. Tomio tre ĝojas, ĉar li povas manĝi la vespermanĝon kun la patro. Nun Hanako parolas pri sia lernado de Esperanto. La patro diras, ke ankaŭ lia onklo estis esperantisto. La onklo fariĝis esperantisto, kiam li estis studento de universitato. Tio okazis tuj post la fino de la Dua Mondmilito. Li estis fervora esperantisto. Sed poste li fariĝis malsana kaj mortis.
La patro diras:
“Li estis tre afabla onklo. Li montris al mi belajn poŝtmarkojn de aliaj landoj. Li rekomendis, ke mi iam
“Li estis tre afabla onklo. Li montris al mi belajn poŝtmarkojn de aliaj landoj. Li rekomendis, ke mi iam
68LECIONO 14
iom post iomeklernu la lingvon. Kaj mi promesis tion, sed mi ne lernis. Mi bedaŭras tion, kaj mi tre ĝojas, ke mia filino eklernis la lingvon. Hanako, fariĝu bona esperantisto kiel mia onklo, kaj instruu min pri Esperanto. Ankaŭ mi lernu iom post iom, kaj kiam mi havos tempon, mi pli diligente lernos.”
LECIONO 1569
leciono 15
Hanako lernas Esperanton
Ankaŭ hodiaŭ Hanako lernas Esperanton ĉe Rumiko. Ŝi jam lernis multajn vortojn, kaj nun ŝi povas eĉ demandi per la frazo: “Kio estas tio?” Ŝi povas ankaŭ respondi per la frazo, ekzemple: “Tio estas krajono.”
Ŝi lernis ankaŭ multajn literojn de la Esperanta alfabeto. Ŝi trovas ĉapelojn super kelkaj literoj kaj demandas:
“Kio estas tiu ĉapelo?”
Rumiko: “Tio ne estas ĉapelo, sed supersigno.”
Kaj ŝi instruas al Hanako kiel prononci. Hanako atente prononcas.
ĉapeloĈ
super-sign-o
“Kio estas tiu ĉapelo?”
Rumiko: “Tio ne estas ĉapelo, sed supersigno.”
Kaj ŝi instruas al Hanako kiel prononci. Hanako atente prononcas.
ĉapeloĈsuper-sign-o
Rumiko: “Hanako, via prononco estas tre bona. Vi bonege prononcas la literon ĉ. Sed vi iomete malbone prononcas la literojn ĝ kaj ĵ. Unue vi diru ĉ kaj posteiom-et-e
70LECIONO 15
ĝ. Diru ŝ kaj poste ĵ. Jes, tiel. Vi bone sekvas min. Ni diligente lernis. Ĉu ni paŭzu iomete?”
frid-uj-otranĉ-il-o
forko
ovoj
kolbasojNun Rumiko kaj Hanako sidas ĉe la tablo. Nami kaj Maki estas jam en la lito. Maki jam dormas, sed la bebo Nami ankoraŭ ne dormas, ĉar tage ĝi tro multe dormis. Ĝi rigardas siajn manetojn. Rumiko kaj Hanako trinkas teon. Sur la tablo estas sukerujo. Hanako metas sukeron en la tason, sed Rumiko trinkas teon sen sukero. Rumiko trovas, ke en la fridujo estas granda kuko. Ŝi prenas la kukon kaj tranĉas ĝin per tranĉilo. Ŝi metas unu pecon sur la teleron kaj aldonas forkon. “Bonvolu manĝi la kukon. Mi aĉetis ĝin en magazeno hieraŭ, kiam mi iris por aĉeti panon, ovojn, kolbasojn kaj buteron. La kuko ŝajnis al mi bongusta. En ĝi estas multaj fruktopecoj.”
Hanako kaj Rumiko daŭrigas la lernadon, kaj en la fino de la lernado Rumiko proponas, ke ili ambaŭ ĉeestu la kunvenon de Jokohama Esperanto-Rondo post du tagoj. Hanako konsentas.
kun-ven-ej-omov-ad-oEstas sabate posttagmeze. Rumiko kaj Hanako iras al la kunvenejo de Esperanto. En ĉiu sabato oni havas kursojn tie. Sed hodiaŭ ne okazas kurso. Hodiaŭ venas gasto el Ĉinio. Li prelegos en Esperanto pri la Esperanta movado en Ĉinio. Rumiko kaj Hanako atingas la kunvenejon iom frue. Rumiko salutas la
LECIONO 1571
prezidanton de Jokohama Esperanto-Rondo, kaj prezentas Hanakon. Li manpremas kaj tre afable akceptas ilin ambaŭ. En la kunvenejo estas junaj geknaboj en lerneja uniformo. Estas ankaŭ junuloj en jako kun kravato. Estas ankaŭ mezaĝaj kaj ne tre junaj gesinjoroj. Ĉiuj sidas kaj atendas la prelegon. En la antaŭa parto de la salono staras du sinjoroj. Rumiko diras al Hanako, ke tiu sinjoro prelegos, kaj ke la alia sinjoro tradukos.prezid-ant-o
jako kun
kravatomez-aĝ-a
jako kunkravatomez-aĝ-a
La ĉina esperantisto komencis sian prelegon:
“Karaj gesamideanoj! Mi tre ĝojas, ĉar mi nun havas okazon paroli al vi pri la Esperanta movado en Ĉinio. Sed antaŭ mia prelego mi volas prezenti min…”ge-sam-ide-
an-o-j
“Karaj gesamideanoj! Mi tre ĝojas, ĉar mi nun havas okazon paroli al vi pri la Esperanta movado en Ĉinio. Sed antaŭ mia prelego mi volas prezenti min…”ge-sam-ide-
an-o-j
La tradukanta sinjoro tradukas po du-tri frazoj. Se la preleganto parolas tro multe sen traduko, la tradukanto petas la preleganton iom atendi. Ĉiuj ridas en la okazo. Multaj komprenas la prelegon sen traduko. Tial ili ridas, kvankam Hanako devas atendi, ĝis la tradukanto klarigas. Ŝi fariĝas malĝoja pro tio, sed ŝi trovas, ke ankaŭ knabino apud ŝi ridas same malfrue kiel ŝi. Ŝi trankviliĝas. La enhavo de la prelego estas iom malfacila por Hanako, sed sufiĉe interesa. Ŝi decidas, ke ŝi lernu Esperanton pli diligente ol ĝis nun, kaj ke ŝi fariĝu tradukanto de Esperanto iam, kiam ŝi fariĝos plenaĝulo.traduk-ant-apopreleg-ant-oĝisen-hav-oplen-aĝ-ul-o
72LECIONO 15
Kiam finiĝas la prelego, kelkaj ĉeestantoj demandas kaj la preleganto respondas. Iuj demandas rekte en Esperanto, kaj tiam la preleganto tuj respondas. Poste la tradukanto klarigas la demandon kaj la respondon en la japana lingvo. Aliaj demandas ne Esperante, sed japane. Tiam la tradukanto devas multe labori. Se la tradukanto ne povas trovi taŭgajn vortojn, alia persono helpas lin. Estas tre bona etoso. Tio plaĉas al Rumiko kaj Hanako.
Post la kunveno la prezidanto proponas, ke ĉiuj trinku teon en la proksima kafejo. Sed Rumiko petas pardonon, ke ŝi ne povas ĉeesti, ĉar ŝi devas zorgi pri la bebo.
antaŭ ol …Antaŭ ol ili foriras, iu sinjorino parolas al ŝi:
ven-ont-aanstataŭ“Ĉu vi povos gvidi kurson en la venonta sabato anstataŭ mi?”
Rumiko: “Anstataŭ vi?”
nom-iĝ-iSinjorino: “Jes, en la venonta sabato mi vizitos la lernejon de mia filo. Li malbone agas en la lernejo. Li ne sidas en sia seĝo trankvile. Li ĉiam kuras tra la klasĉambro aŭ diras nur ŝercojn dum lecionoj. Lia instruisto vokas min. Eble li diros al mi, ke mi malbone edukis mian filon. Ho! Mi ne deziras iri, sed mi devas, ĉu ne? Ha, mi forgesis diri mian nomon. Mi nomiĝas Harada.”
tiaRumiko: “Mi komprenas. Ofte knabo estas tia,
LECIONO 1573
kiam li estas malgranda. Li tamen fariĝos trankvila, kiam li fariĝos plenaĝulo. Ankaŭ mia frato estis tia, kiam li estis malgranda. Sed nun li havas nenian problemon. Rilate al la kurso mi ne scias, ĉu mi havas kapablon gvidi ĝin. Sed mi klopodu, se mi estos libera. Mi petos mian bopatrinon zorgi pri mia bebo, kaj poste mi telefonos al vi. Sed pri kio mi instruos? Kaj diru ankaŭ vian telefonnumeron.”neniarilate al …
S‑ino Harada: “Pri la participoj vi gvidos. Telefonnumero estas 774-5609.”
Rumiko: “Bone. Hodiaŭ vespere mi telefonos.”
S‑ino Harada: “Dankon. Mi atendas vian telefonadon. Ĝis tiam!”
Rumiko: “Bone. Hodiaŭ vespere mi telefonos.”
S‑ino Harada: “Dankon. Mi atendas vian telefonadon. Ĝis tiam!”
74LECIONO 16
leciono 16
Rumiko instruas pri la participoj
-ont--ant--int-
Pasis unu semajno, kaj nun Rumiko staras antaŭ kursanoj. Hodiaŭ ŝi gvidas la kurson de Esperanto. Ŝi estas gvidanto kaj la kursanoj estas lernantoj. Ŝi instruas ilin pri la participoj.
Ŝi montras paperon. Sur la papero oni povas vidi knabinon, junulon kaj maljunulon. La knabino estas maldekstre, la junulo estas meze kaj la maljunulo estas dekstre.
Rumiko montras la maldekstran knabinon, kiu nun pensas, kion skribi. Rumiko diras:
“Jen, skribonta knabino. Ni povas diri ankaŭ: La knabino estas skribonta.”
“Jen, skribonta knabino. Ni povas diri ankaŭ: La knabino estas skribonta.”
Rumiko montras la mezan junulon, kiu nun skribas. Ŝi diras:
LECIONO 1675
“Jen, skribanta junulo. Ni povas diri ankaŭ: La junulo estas skribanta.”
Rumiko montras la dekstran maljunulon, kiu jam finis skribi. Ŝi diras:
“Jen, skribinta maljunulo. Ni povas diri ankaŭ: La maljunulo estas skribinta.”
“Jen, skribinta maljunulo. Ni povas diri ankaŭ: La maljunulo estas skribinta.”
Rumiko plu klarigas:
“-ont- signifas, ke oni faros baldaŭ, -ant- signifas, ke oni nun faras, kaj -int- signifas, ke oni jam faris.”
“-ont- signifas, ke oni faros baldaŭ, -ant- signifas, ke oni nun faras, kaj -int- signifas, ke oni jam faris.”
Ŝi vidas la kursanojn, kaj demandas:
“Ĉu vi komprenas?”
Kelkaj diras, ke jes. Aliaj diras, ke ne. Do, Rumiko skribas kelkajn frazojn, por ke la kursanoj pli bone komprenu:
“Ĉu vi komprenas?”
Kelkaj diras, ke jes. Aliaj diras, ke ne. Do, Rumiko skribas kelkajn frazojn, por ke la kursanoj pli bone komprenu:
Mi estas manĝonta fiŝon.
Mi estas manĝanta fiŝon.
Mi estas manĝinta fiŝon.
Mi nun estas vendisto de libroj.
Staras knabo aĉetinta libron. Li estas foriranta kun la libro.Staras junulino aĉetanta libron. Mi estas ricevanta monon de ŝi.Staras sinjoro aĉetonta libron. Li estas atendanta
Staras knabo aĉetinta libron. Li estas foriranta kun la libro.Staras junulino aĉetanta libron. Mi estas ricevanta monon de ŝi.Staras sinjoro aĉetonta libron. Li estas atendanta
76LECIONO 16
malantaŭ la junulino.
Rumiko diras al la kursanoj:
“Imagu la bildojn en via kapo, kaj poste traduku la frazojn en la nacian lingvon.”
La kursanoj tradukas la frazojn. Rumiko pensas, ke ili preskaŭ ĉion bone komprenas.
“Imagu la bildojn en via kapo, kaj poste traduku la frazojn en la nacian lingvon.”
La kursanoj tradukas la frazojn. Rumiko pensas, ke ili preskaŭ ĉion bone komprenas.
adjektivo
= -a
kantasRumiko daŭrigas la klarigon:
“Vi vidas, ke -onta, -anta kaj -inta havas la formon de adjektivo. Tial ni uzas ĝin tute same kiel adjektivon. Vidu la frazojn!”Mi estas leganta.Ili estas legintaj.Sidas manĝontaj homoj.Mi trovis manĝantan knabon.Mi trovis manĝintajn knabojn.
= -a
kantasRumiko daŭrigas la klarigon:“Vi vidas, ke -onta, -anta kaj -inta havas la formon de adjektivo. Tial ni uzas ĝin tute same kiel adjektivon. Vidu la frazojn!”Mi estas leganta.Ili estas legintaj.Sidas manĝontaj homoj.Mi trovis manĝantan knabon.Mi trovis manĝintajn knabojn.
Rumiko diras, “Imagu, ke okazas kanto-konkurso de la 14a ĝis la 16a horo hodiaŭ. Kaj nun estas la 15a horo.” Ŝi skribas tri frazojn:
“Imagu, ke la konkurso okazis hieraŭ je la sama horo, kaj ke nun ni parolas pri la hieraŭa konkurso. Ni
Hodiaŭ je la 15a horof-ino A estas kantonta.f-ino B estas kantanta.f-ino C estas kantinta.
Rumiko demandas la kursanojn, ĉu ili komprenas la frazojn. Ili diras, ke jes. Ŝi daŭrigas:“Imagu, ke la konkurso okazis hieraŭ je la sama horo, kaj ke nun ni parolas pri la hieraŭa konkurso. Ni
LECIONO 1677
povas diri jene.”
Hieraŭ je la 15a horof-ino A estis kantonta.f-ino B estis kantanta.f-ino C estis kantinta.
Rumiko: “Kaj nun denove imagu, ke la konkurso okazos morgaŭ je la sama horo, kaj ke nun ni parolas pri la morgaŭa konkurso. Ni povas diri jene.”
Morgaŭ je la 15a horof-ino A estos kantonta.f-ino B estos kantanta.f-ino C estos kantinta.
Rumiko diras:
“Esperanto estas tre logika lingvo. Tial ni povas esprimi tiel logike kaj precize en Esperanto. Sed ordinare ni diras pli simple.Anstataŭ diri, Mi estas skribonta, ni diras,
Baldaŭ mi skribos.Anstataŭ diri, Mi estas skribanta, ni diras,
Nun mi skribas.Anstataŭ diri, Mi estas skribinta, ni diras,
Jam mi skribis, aŭ Ĵus mi skribis.Tial se vi nun ne komprenas, vi ne malĝoju. Post kelkaj semajnoj, aŭ post monatoj vi komprenos. Mi kredas tion.”
“Esperanto estas tre logika lingvo. Tial ni povas esprimi tiel logike kaj precize en Esperanto. Sed ordinare ni diras pli simple.Anstataŭ diri, Mi estas skribonta, ni diras,
Baldaŭ mi skribos.Anstataŭ diri, Mi estas skribanta, ni diras,
Nun mi skribas.Anstataŭ diri, Mi estas skribinta, ni diras,
Jam mi skribis, aŭ Ĵus mi skribis.Tial se vi nun ne komprenas, vi ne malĝoju. Post kelkaj semajnoj, aŭ post monatoj vi komprenos. Mi kredas tion.”
“Ĝis nun ni pensis pri homoj, kiuj faros, faras aŭ faris ion. Tute same ni povas diri ankaŭ pri bestoj kaj objektoj. Jen estas la frazo:
78LECIONO 16
La kato estas manĝanta fiŝon.Ni nun pensas pri la kato, kiu manĝas fiŝon. Sed ni ne pensas pri la fiŝo.
Sed nun ni pensu pri la fiŝo. La fiŝo ne manĝas; ĝi ricevas la agon de la kato. La ago estas manĝi. Tiam pri la fiŝo ni povas diri:La fiŝo estas manĝata de la kato.Jen ni komparu la frazojn:
Sed nun ni pensu pri la fiŝo. La fiŝo ne manĝas; ĝi ricevas la agon de la kato. La ago estas manĝi. Tiam pri la fiŝo ni povas diri:La fiŝo estas manĝata de la kato.Jen ni komparu la frazojn:
La kato estas manĝonta fiŝon.La fiŝo estas manĝota de la kato.
La kato estas manĝanta fiŝon.La fiŝo estas manĝata de la kato.
La kato estas manĝinta fiŝon.La fiŝo estas manĝita de la kato.
La kato estis manĝonta fiŝon.La fiŝo estis manĝota de la kato.
La kato estis manĝanta fiŝon.La fiŝo estis manĝata de la kato.
La kato estis manĝinta fiŝon.La fiŝo estis manĝita de la kato.
La kato estos manĝonta fiŝon.La fiŝo estos manĝota de la kato.
La kato estos manĝanta fiŝon.La fiŝo estos manĝata de la kato.
La kato estos manĝinta fiŝon.La fiŝo estos manĝita de la kato.
LECIONO 1679
-ont-, -ant- kaj -int- estas aktivaj participoj.
-ot-, -at- kaj -it- estas pasivaj participoj. En la frazoj de pasivaj participoj, ni uzas la prepozicion de, se temas pri la faranto de la ago. Ekzemple,La fiŝo estas manĝita de la kato.Sed se temas pri ilo, ni uzas la prepozicion per. Ekzemple,La letero estas skribita de li per krajono.il-o
-ot-, -at- kaj -it- estas pasivaj participoj. En la frazoj de pasivaj participoj, ni uzas la prepozicion de, se temas pri la faranto de la ago. Ekzemple,La fiŝo estas manĝita de la kato.Sed se temas pri ilo, ni uzas la prepozicion per. Ekzemple,La letero estas skribita de li per krajono.il-o
En Esperanto oni tre efike uzas participojn. Se vi legos multajn librojn de Esperanto, vi rimarkos tion. Ili estas tre utilaj. Atentu la utilecon de la participoj kaj ankaŭ vi utiligu ilin.
Mi finas la hodiaŭan lecionon. Mi dankas al vi pro via diligenta lernado.”util-ec-outil-ig-i
Mi finas la hodiaŭan lecionon. Mi dankas al vi pro via diligenta lernado.”util-ec-outil-ig-i
Ankaŭ la kursanoj dankas al Rumiko.
80LECIONO 17
leciono 17
Promeno ĉirkaŭ la haveno
ek-ir-ont-eprov-iAkioSatokoMakotoHanakoTomioHodiaŭ estas dimanĉo en la komenco de decembro. Nun la patrino de Satoko restas ĉe la familio Suzuki. De Kioto ŝi venis al Jokohamo por vidi siajn genepojn. Ŝi ankoraŭ ne turismis en Jokohamo. Tial nun la tuta familio kun la avino iras al la centra parto de Jokohamo. Antaŭ ol ili ekiras, Satoko, kiu estas la dommastrino de la hejmo, atente rigardas ĉion:
“Fenestroj kaj pordoj estas fermitaj. Gaso ne brulas, elektraj lampoj ne lumas. Ĉio estas en ordo. Ni ekiru!”
Ekironte ŝi ŝlosas la ĉefpordon. Por certigi ŝi provas movi la ĉefpordon.
“Fenestroj kaj pordoj estas fermitaj. Gaso ne brulas, elektraj lampoj ne lumas. Ĉio estas en ordo. Ni ekiru!”
Ekironte ŝi ŝlosas la ĉefpordon. Por certigi ŝi provas movi la ĉefpordon.
LECIONO 1781
“Jen la ĉefpordo estas ŝlosita.”
Ili nun iras al la stacidomo. Satoko tenas la manon de Tomio, kaj Akio, kiu estas la edzo de Satoko, tenas tiun de Hanako. Ĉu la avino tenas la manon de Makoto? Ne, male, li tenas ŝian manon. La avino tre ĝojas pro tio, ke ŝia nepo tiel kreskis.pro tio, ke …
= ĉar
= ĉar
En la stacidomo Makoto aĉetas ĉies biletojn. Ĉe la biletkontrolejo ne staras biletistoj. Anstataŭ biletistoj troviĝas aŭtomataj biletkontroliloj. La aparatoj estas tute novaj. Ili ne troviĝis antaŭ unu jaro. La avino diras:“Tia aparato aperis pli frue en nia urbo Kioto kaj en nia regiono Kansajo. Mi forgesis, de kiam la aŭtomata aparato estas en nia regiono, eble pli ol 15, aŭ 20 jarojn antaŭe, sed mi ne estas certa. Homoj en Kansajo tre ŝatas novajn aparatojn kaj sistemojn.”ĉiesbilet-
kontrol-ej-o
Ili nun staras en la centro de Jokohamo. Tie estas haveno. Ĝi estas tre granda haveno. La avino tre ĝojas, ĉar en la urbo Kioto ne estas haveno, nek maro. Ĉi tie troviĝas multaj ŝipoj, grandaj kaj malgrandaj sur la maro. Makoto montras grandan ŝipon kaj demandas la patron:
“De kie la ŝipo venis?”
ŝipo
“De kie la ŝipo venis?”
ŝipo82LECIONO 17
uz-it-a-j-nŝat-at-a-j
gimnastik-ilaŭ-long-e
de …sur-ŝip-iĝ-i–u, aŭ …ŝtupoŝtup-ar-oAkio: “Ĝi venis de Rusio. Mi pensas, ke la ŝipo transportos aŭtojn. Oni eksportas japanajn uzitajn aŭtojn al Rusio kaj aliaj landoj. Japanaj aŭtoj estas tre ŝatataj.”
Nun estas decembro. Tial malvarma vento blovas. Akio demandas sian bopatrinon:
“Ĉu vi ne sentas malvarmon?”
Avino: “Tute ne! Ĉar mi ellitiĝas frue en ĉiu mateno kaj gimnastikas. Tial mi estas same vigla kiel junulo, aŭ pli vigla ol nuntempa junulo.”
Ĉiuj promenas laŭlonge de la marbordo. Tie estas tre fama parko. Tomio trovas grandan malnovan ŝipon kaj demandas la patron:
“Kien iros la ŝipo?”
Akio: “La ŝipo ne veturas. Ĉiam ĝi restas kaj ripozas, ĉar ĝi veturis jam tro longe. Oni nun uzas ĝin kiel hotelon.”
Tomio: “Ĉu ni povas surŝipiĝi sur tiun hotelo-ŝipon?”
Akio: “Jes, ni iru!”
Ili aĉetas bileton kaj surŝipiĝas. Ili promenas sur la ferdeko. La patrino krias:
“Ne tro ĉirkaŭkuru, aŭ vi falos en la maron!”
Estas multaj ŝtuparoj, kiuj kondukas ilin jen supren, jen malsupren. La geknaboj tre
gimnastik-ilaŭ-long-ede …sur-ŝip-iĝ-i–u, aŭ …ŝtupoŝtup-ar-oAkio: “Ĝi venis de Rusio. Mi pensas, ke la ŝipo transportos aŭtojn. Oni eksportas japanajn uzitajn aŭtojn al Rusio kaj aliaj landoj. Japanaj aŭtoj estas tre ŝatataj.”
Nun estas decembro. Tial malvarma vento blovas. Akio demandas sian bopatrinon:
“Ĉu vi ne sentas malvarmon?”
Avino: “Tute ne! Ĉar mi ellitiĝas frue en ĉiu mateno kaj gimnastikas. Tial mi estas same vigla kiel junulo, aŭ pli vigla ol nuntempa junulo.”
Ĉiuj promenas laŭlonge de la marbordo. Tie estas tre fama parko. Tomio trovas grandan malnovan ŝipon kaj demandas la patron:
“Kien iros la ŝipo?”
Akio: “La ŝipo ne veturas. Ĉiam ĝi restas kaj ripozas, ĉar ĝi veturis jam tro longe. Oni nun uzas ĝin kiel hotelon.”
Tomio: “Ĉu ni povas surŝipiĝi sur tiun hotelo-ŝipon?”
Akio: “Jes, ni iru!”
Ili aĉetas bileton kaj surŝipiĝas. Ili promenas sur la ferdeko. La patrino krias:
“Ne tro ĉirkaŭkuru, aŭ vi falos en la maron!”Estas multaj ŝtuparoj, kiuj kondukas ilin jen supren, jen malsupren. La geknaboj tre
LECIONO 1783
ĝoje iras jen supren, jen malsupren, jen dekstren, jen maldekstren. La patrino denove krias:
“Ne tro kuru, aŭ ni ne trovos vin! Vi perdiĝos!”perd-iĝ-i
“Ne tro kuru, aŭ ni ne trovos vin! Vi perdiĝos!”perd-iĝ-i
Ili denove estas en la parko. La parko estas longa sed mallarĝa. Tie estas multaj benkoj. Tie sidas patrino kun infano, maljunulo kun maljunulino. Kaj estas ankaŭ multaj geamantoj. Ili amas unu la alian. En la parko estas ankaŭ statuoj. Akio montras unu malgrandan statuon, kaj diras:
“Jen estas la statuo de la knabino kun ruĝaj ŝuoj.”
La avino tre ĝojas:
“Ho! Ĉu tio estas la statuo de la fama kanto?Ruĝajn ŝuojn ŝi
portis l’ etulin’
Min impresis ŝi,
sed en akompan’
fremdula iris for de mi…”ge-am-ant-o-jet-ul-in’
“Jen estas la statuo de la knabino kun ruĝaj ŝuoj.”La avino tre ĝojas:
“Ho! Ĉu tio estas la statuo de la fama kanto?Ruĝajn ŝuojn ŝi
portis l’ etulin’
Min impresis ŝi,
sed en akompan’
fremdula iris for de mi…”ge-am-ant-o-jet-ul-in’
Satoko: “Jes, Panjo! Vi ofte kantis la kanton, kiam mi estis malgranda. Sed iom antaŭe mi legis la historieton pri la knabino. Laŭ la kanto, de la haveno de Jokohamo ŝi iris per ŝipo al eksterlando. Kaj efektive ŝi iris, sed poste ŝi revenis al Japanio, kaj mortis sola en Tokio, kiam ŝi estis ankoraŭ 9-jara.”histori-et-o
84LECIONO 17
kant-ant-efor-las-int-e
Mara Turomont-ar-oĉirkaŭ-it-aĈiuj kompatas la knabinon kaj karesas la statuon, kantante la kanton.
Forlasinte la parkon, ili vizitas la Muzeon de Pupoj. Tie oni ekspozicias diversajn pupojn de pli ol 100 landoj. Hanako tre ĝojas kaj ankaŭ Tomio, kiu ŝatas pupojn, tre entuziasmiĝas. En la supra etaĝo estas eĉ pupo-teatro.Apud la Muzeo de Pupoj estas Mara Turo. Ĝi estas 106 metrojn alta, kaj ili iras al la supra parto per lifto. De tie ili rigardas ĉirkaŭen. Ili rigardas al la maro, al Tokio, al montaro, kaj eĉ al la monto Fuĵi malantaŭ la montaro. En la kvara etaĝo de la turo estas birdejo. La loko estas ĉirkaŭita de reto. Tie birdoj estas liberaj. Oni povas doni al la birdoj manĝaĵojn. Infanoj tre ĝojas, sed ilia avino kompatas la birdojn, kiuj devas vivi en tiel malpura aero en la granda urbo.Ili ĉiuj poste iras al la ĉina kvartalo, kie ili elektas modestan restoracion kaj kune ĝuas vespermanĝon, kompreneble ĉinan manĝaĵon. Kiam ili eliras el la restoracio, estas jam la sepa horo vespere. Tomio estas dormema. Tial ili rapidas hejmen.
Mara Turomont-ar-oĉirkaŭ-it-aĈiuj kompatas la knabinon kaj karesas la statuon, kantante la kanton.Forlasinte la parkon, ili vizitas la Muzeon de Pupoj. Tie oni ekspozicias diversajn pupojn de pli ol 100 landoj. Hanako tre ĝojas kaj ankaŭ Tomio, kiu ŝatas pupojn, tre entuziasmiĝas. En la supra etaĝo estas eĉ pupo-teatro.Apud la Muzeo de Pupoj estas Mara Turo. Ĝi estas 106 metrojn alta, kaj ili iras al la supra parto per lifto. De tie ili rigardas ĉirkaŭen. Ili rigardas al la maro, al Tokio, al montaro, kaj eĉ al la monto Fuĵi malantaŭ la montaro. En la kvara etaĝo de la turo estas birdejo. La loko estas ĉirkaŭita de reto. Tie birdoj estas liberaj. Oni povas doni al la birdoj manĝaĵojn. Infanoj tre ĝojas, sed ilia avino kompatas la birdojn, kiuj devas vivi en tiel malpura aero en la granda urbo.Ili ĉiuj poste iras al la ĉina kvartalo, kie ili elektas modestan restoracion kaj kune ĝuas vespermanĝon, kompreneble ĉinan manĝaĵon. Kiam ili eliras el la restoracio, estas jam la sepa horo vespere. Tomio estas dormema. Tial ili rapidas hejmen.LECIONO 1885
leciono 18
Ĉiutaga vivo de
la familio Suzuki
la familio Suzuki
terpomo, karoto
cepo, kukumo
brasiko, frago
pesilo
moneroj,monbileto
Tomio kaj lia patrino nun iras sur strato. Ili vizitas vendejojn. Unue ili iras en legom-vendejon. En la vendejo li trovas terpomojn, karotojn, cepojn, kukumojn, brasikojn, pomojn, bananojn kaj ankaŭ fragojn. La patrino aĉetas tri pomojn.
“Kiom ili kostas?”, ŝi demandas vendiston.
“Ili kostas 300 enojn, kaj aldone 9 enojn da imposto.” La vendisto metas la aĉetitajn pomojn en sakon. La patrino pagas per moneroj.
“Kiom ili kostas?”, ŝi demandas vendiston.
“Ili kostas 300 enojn, kaj aldone 9 enojn da imposto.” La vendisto metas la aĉetitajn pomojn en sakon. La patrino pagas per moneroj.
Due ili vizitas viando-vendejon. La patrino montras kokoviandon. Ŝi diras:
“Mi volas aĉeti 500 gramojn da kokoviando. Kiom ĝi kostas?”
La vendisto pesas viandon per pesilo.
“Mi volas aĉeti 500 gramojn da kokoviando. Kiom ĝi kostas?”
La vendisto pesas viandon per pesilo.
86LECIONO 18
“Jen, 1000 enoj, kaj do pagu 1030 enojn kun la imposto.”
La patrino pagas per monbileto kaj moneroj.
La patrino pagas per monbileto kaj moneroj.
nenieTrie ili vizitas libro-vendejon. Tie la patrino serĉas libron, pri kiu ŝi legis en gazeto. Sed nenie en la vendejo ĝi troviĝas. Ŝi do mendas ĝin. La vendistino diras:
“Atendu unu semajnon, kaj mi telefonos al vi, s‑ino Suzuki.”
“Atendu unu semajnon, kaj mi telefonos al vi, s‑ino Suzuki.”
plena dedis-ir-iIli plu iras sur la strato. Veturas aŭtoj kaj ankaŭ busoj. Ĉi tiu strato kun vendejoj estas plena de bruo. Ĝi estas brua strato. Homoj venas de diversaj direktoj kaj disiras al diversaj lokoj. S‑ino Suzuki kutime aĉetas ne ĉi tie, sed en pli kvietaj lokoj. Sed ĉar hodiaŭ la vetero estas bona, ili venas ĉi tien por promeni iom longe. Promenante Tomio parolas pri la aferoj en sia infanĝardeno.
program-er-onepreimit-ant-eNun ili estas jam hejme. Ankaŭ Makoto kaj Hanako jam revenis de la lernejo. Makoto rigardas televidon. La programero estas tre populara. Ĝi estas scienco-fikcia. Ĝi plaĉas al li. Hanako legas gazeton por knabinoj. Ankaŭ la gazeto estas tre populara. “Mi nepre devas legi la gazeton, ĉar morgaŭ ni parolos pri ĉi tiu gazeto.” Sur unu el la paĝoj estas bela ilustraĵo. Ŝi ĉiam desegnas, imitante tian ilustraĵon. Tomio tre deziras, ke iu ludu kun li. Sed neniu turnas sin al li.
LECIONO 1887
Tial li iras al la patrino kaj diras:
“Panjo, ludu kun mi.”
Patrino: “Mi nun estas okupita. Mi preparas vespermanĝon. Ludu sola. Vi estas bona knabo, ĉu ne?”okup-it-a
“Panjo, ludu kun mi.”
Patrino: “Mi nun estas okupita. Mi preparas vespermanĝon. Ludu sola. Vi estas bona knabo, ĉu ne?”okup-it-a
Tomio ne ŝatas esti sola. Tiam li trovas katon. Ĝi estas la kato de Makoto. Tomio decidas ludi kun ĝi. Li karesas la katon, kaj prenas ĝin en la brakojn. Sed ĝi ne volas esti kun li. Ĝi estas forkuronta. Li kaptas ĝian voston. La kato diras, “miaŭ, miaŭ” kaj estas forkurinta. Ĝi saltas sur la tablon. Sed sur la tablo estas glaso. La glaso falas sur la plankon. Ĝi rompiĝas. La patrino alkuras, kaj ĝeme riproĉas la katon kaj la filon. Tomio kun larmoj en la okuloj ĵetas sin al la patrino. Ŝi diras al li:
“Tomio, mia kara! Estu trankvila, ĉar via panjo estas ĉiam kun vi. Tamen pensu, ke en la mondo estas multaj infanoj, kiuj ne havas patrinon. En la mondo estas multaj landoj, kie oni batalas, kaj kie ne estas manĝaĵoj kaj multaj estas malsataj. Vi neniam estis malsata, ĉu ne? Ĉu mankas io al vi? Vi estas tro feliĉa, nia lando estas tre paca, kaj tial vi ne sentas tion.”for-kur-ont-afor-kur-int-aromp-iĝ-ial-kur-i
“Tomio, mia kara! Estu trankvila, ĉar via panjo estas ĉiam kun vi. Tamen pensu, ke en la mondo estas multaj infanoj, kiuj ne havas patrinon. En la mondo estas multaj landoj, kie oni batalas, kaj kie ne estas manĝaĵoj kaj multaj estas malsataj. Vi neniam estis malsata, ĉu ne? Ĉu mankas io al vi? Vi estas tro feliĉa, nia lando estas tre paca, kaj tial vi ne sentas tion.”for-kur-ont-afor-kur-int-aromp-iĝ-ial-kur-i
Ŝi parolas tre serioze. Kvankam Tomio komprenas ne ĉion, li sentas ion kaj fariĝas kvieta. Ankaŭ Makoto kaj Hanako nun aŭskultas la parolon de siane ĉio
88LECIONO 18
lav-uj-oneces-ej-oman-tuk-otas-eg-omanĝ-
baston-et-o-jriz-aĵ-osaŭc-uj-osal-uj-omanĝ-il-okomput-il-o
pied-opatrino. Poste la patrino denove kuiras.
Post duona horo ŝi vokas la infanojn:
“Venu al la tablo. Manĝaĵo estas preta! Sed antaŭ la manĝo lavu viajn manojn per akvo kaj sapo.”
La infanoj kuras al la lavujo. Tomio iras al la necesejo kaj poste lavas la manojn. Kun la malsekaj manoj li kuras al la tablo. La patrino devas diri al li:
“Ne, ne Tomio. Sekigu la manojn per mantuko. Ĝi pendas ĉe la lavujo.”
Sur la tablo estas teleroj, tasegoj kaj manĝbastonetoj. Sur la telero estas rostita kokaĵo kun karotoj, terpomoj kaj brasiko. En la tasego estas rizaĵo, kaj en alia tasego estas misosupo. En la centro de la tablo estas saŭcujo kaj salujo. La patrino diras, “Bonan apetiton!” Ankaŭ la infanoj diras, “Bonan apetiton!”
Ili manĝas per manĝobastonetoj. Ankaŭ hodiaŭ la patro mankas. Li ankoraŭ laboras en la fabriko.
Post la manĝo la infanoj diras, “Dankon, Panjo!” La infanoj portas la manĝilojn al la kuirejo. La patrino lavas ilin. Nun Makoto ludas per komputila ludilo. Poste Tomio kaj la patrino estas en la banĉambro. Lastatempe li ofte baniĝas sola, sed hodiaŭ ŝi helpas. Se ŝi neniam helpus, li ne lavus sin bone, liaj piedoj
baston-et-o-jriz-aĵ-osaŭc-uj-osal-uj-omanĝ-il-okomput-il-o
pied-opatrino. Poste la patrino denove kuiras.Post duona horo ŝi vokas la infanojn:
“Venu al la tablo. Manĝaĵo estas preta! Sed antaŭ la manĝo lavu viajn manojn per akvo kaj sapo.”La infanoj kuras al la lavujo. Tomio iras al la necesejo kaj poste lavas la manojn. Kun la malsekaj manoj li kuras al la tablo. La patrino devas diri al li:
“Ne, ne Tomio. Sekigu la manojn per mantuko. Ĝi pendas ĉe la lavujo.”
Sur la tablo estas teleroj, tasegoj kaj manĝbastonetoj. Sur la telero estas rostita kokaĵo kun karotoj, terpomoj kaj brasiko. En la tasego estas rizaĵo, kaj en alia tasego estas misosupo. En la centro de la tablo estas saŭcujo kaj salujo. La patrino diras, “Bonan apetiton!” Ankaŭ la infanoj diras, “Bonan apetiton!”
Ili manĝas per manĝobastonetoj. Ankaŭ hodiaŭ la patro mankas. Li ankoraŭ laboras en la fabriko.
Post la manĝo la infanoj diras, “Dankon, Panjo!” La infanoj portas la manĝilojn al la kuirejo. La patrino lavas ilin. Nun Makoto ludas per komputila ludilo. Poste Tomio kaj la patrino estas en la banĉambro. Lastatempe li ofte baniĝas sola, sed hodiaŭ ŝi helpas. Se ŝi neniam helpus, li ne lavus sin bone, liaj piedoj
LECIONO 1889
restus ĉiam malpuraj kaj li ne lavus sian hararon. Hanako nun iras al la najbara domo por lerni Esperanton. Ŝi jam multe progresas. Rumiko admiras ŝian progreson. Ŝi estas fiera pri sia lernantino.har-ar-o
90LECIONO 19
leciono 19
La vivo de Zamenhof (1)
La 16-jara Ludovikoalmenaŭprunt-e-
pren-idis-vast-
iĝ-ikaj tiel plu
= ktpEn la komenco de la nova jaro, Akio, kiu estas la patro de Hanako, havas feriojn kaj estas libera. Lia filino Hanako lernas Esperanton. Ankaŭ li havas intereson, sed ĝis nun li ne havis liberan tempon por pensi pri Esperanto. Li nun volas almenaŭ scii, kio estas Esperanto. Li do vizitas la najbaran domon kaj prunteprenas libron pri Esperanto. En ĝi oni klarigas, kio estas Esperanto, kial Zamenhof kreis la internacian lingvon, kiel la lingvo disvastiĝis en la mondo, kia estas la nuna stato de Esperantujo kaj tiel plu (ktp). La vivo de Zamenhof tre interesas lin. Li demandas Hanakon, ĉu ŝi scias pri tio, kaj ĉu ŝi jam legis la libron. Hanako respondas, ke ŝi scias nur malmulte pri Zamenhof, kaj ke la libro estas tro malfacila por ŝi. Do la patro rakontas al ŝi pri la vivo
pren-idis-vast-
iĝ-ikaj tiel plu
= ktpEn la komenco de la nova jaro, Akio, kiu estas la patro de Hanako, havas feriojn kaj estas libera. Lia filino Hanako lernas Esperanton. Ankaŭ li havas intereson, sed ĝis nun li ne havis liberan tempon por pensi pri Esperanto. Li nun volas almenaŭ scii, kio estas Esperanto. Li do vizitas la najbaran domon kaj prunteprenas libron pri Esperanto. En ĝi oni klarigas, kio estas Esperanto, kial Zamenhof kreis la internacian lingvon, kiel la lingvo disvastiĝis en la mondo, kia estas la nuna stato de Esperantujo kaj tiel plu (ktp). La vivo de Zamenhof tre interesas lin. Li demandas Hanakon, ĉu ŝi scias pri tio, kaj ĉu ŝi jam legis la libron. Hanako respondas, ke ŝi scias nur malmulte pri Zamenhof, kaj ke la libro estas tro malfacila por ŝi. Do la patro rakontas al ŝi pri la vivo
LECIONO 1991
de Zamenhof:
Lazaro Ludoviko Zamenhof naskiĝis la 15an de decembro en la jaro 1859. La urbo, kie li naskiĝis, estas Bjalistoko. La urbo nun estas en la orienta parto de Pollando. Sed tiam, kiam Zamenhof naskiĝis, Rusio okupis la regionon. Tiam Pollando mem ne povis ekzisti, ĉar Rusio, Aŭstrio kaj Germanio dividis la landon. En Bjalistoko loĝis poloj, germanoj, rusoj kaj judoj. Ili ĉiuj havis apartan kulturon, apartan religion kaj apartan lingvon. Kaj ili malamis unu la alian. Inter la kvar gentoj la plej mizeraj estis la judoj. Aliaj gentoj malestimis la judojn.
Ludoviko naskiĝis en juda familio. Lia patrino estis fervora religiano de judismo. Ŝi ĉiam diris al siaj infanoj, ke ĉiuj homoj estas infanoj de Dio. Sed sur la stratoj en Bjalistoko Ludoviko ĉiam vidis, ke homoj malpacas: La kvar gentoj malamis unu la alian. “Kial homoj, kiuj estas egale infanoj de Dio, devas malami tiel?”, lia koro doloris. Li multe suferis pro tio. Ludoviko pensis pri la kaŭzo de la malpaco. Ŝajnis al li, ke homoj malpacas pro tio, ke ili ne komprenas unu la alian, parolante malsaman lingvon. “Se homoj parolus unu saman lingvon, ili povus vivi pace. Mi kreu komunan lingvon, kiam mi kreskos.”religi-an-ojud-ism-o
Marko Zamenhof, kiu estis la patro de Ludoviko, estis instruisto pri la germana lingvo. Li pensis, ke
92LECIONO 19
dev-ig-i–n –i
kurac-ist-opreĝ-ej-ojudaj infanoj povos vivi trankvile, se ili ricevos altan edukadon, kaj se ili diligente laboros. Por tio li devigis siajn gefilojn paroli hejme en la rusa lingvo. Kaj li deziris, ke la infanoj fariĝu kuracistoj. “Tio estas la plej bona rimedo por vivi en tiel malfacila situacio”, li pensis. Tial Ludoviko parolis ruse en la hejmo, kaj li lernis la hebrean lingvon en la preĝejo. En la lernejo li lernis ankaŭ la francan kaj germanan lingvojn. Sur la stratoj li aŭdis ankaŭ la polan lingvon.
kurac-ist-opreĝ-ej-ojudaj infanoj povos vivi trankvile, se ili ricevos altan edukadon, kaj se ili diligente laboros. Por tio li devigis siajn gefilojn paroli hejme en la rusa lingvo. Kaj li deziris, ke la infanoj fariĝu kuracistoj. “Tio estas la plej bona rimedo por vivi en tiel malfacila situacio”, li pensis. Tial Ludoviko parolis ruse en la hejmo, kaj li lernis la hebrean lingvon en la preĝejo. En la lernejo li lernis ankaŭ la francan kaj germanan lingvojn. Sur la stratoj li aŭdis ankaŭ la polan lingvon.devas ne –iaparteni al …krom-eKiam Ludoviko estis 14-jara, la familio transloĝiĝis al Varsovio. En la gimnazio en Varsovio li lernis ankaŭ la grekan kaj latinan lingvojn. Li estis talenta pri lingvoj. Li ankoraŭ tenis la ideon krei unu komunan lingvon. “La lingvo devas ne aparteni al iu nacio; por ke ĝi apartenu egale al ĉiuj nacioj, ĝi devas esti neŭtrala. Ĉu la latina lingvo estas taŭga por la komuna lingvo? Nun neniu nacio uzas la lingvon, sed la lingvo estas tro malfacila, kaj krome ĝi ne havas vortojn por la moderna vivo. La komuna lingvo devas esti arte farita. Mi mem kreu novan lingvon”, Ludoviko pensis.
memor-ebl-avort-o-radik-oLi komencis krei la lingvon. “La gramatiko de la lingvo devas esti facila kaj regula. Vortoj devas esti facile memoreblaj. Por tio mi devas preni vortoradikojn el la naturaj lingvoj, kiujn plej multaj homoj konas. Por malmultigi vortoradikojn mi uzu
LECIONO 1993
prefiksojn kaj sufiksojn.” Ludoviko entuziasme penadis por krei la novan lingvon. Liaj konoj pri multaj lingvoj helpis lian laboron.prefikso
mal-, ge- …
sufikso:
-in-, -ej-, …pen-ad-i
mal-, ge- …
sufikso:
-in-, -ej-, …pen-ad-i
Kvar jarojn poste li kreis la novan lingvon. Tio estis en 1878. Tiam li estis 19-jara. Amikoj de Ludoviko lernis la lingvon, kaj festis la naskiĝon de la lingvo. Ili parolis kaj eĉ kantis en la lingvo.
Sed plenaĝuloj havis maltrankvilon pri tia revo de la knaboj. “Tio estas tre danĝera ideo”, ili diris al la knaboj. Kaj tial la knaboj forlasis la lingvon. Ankaŭ Marko havis maltrankvilon pri la ideo de sia filo. “Ludoviko devas studi diligente kaj devas ne okupiĝi pri tia ideo”, Marko pensis. Tial, kiam Ludoviko estis ekironta al Moskvo por studi medicinon, li ordonis, ke la filo ne okupiĝu pri la lingva afero. Ludoviko devis doni al la patro la manuskripton de sia lingvo. La patro ligis la manuskripton per ŝnuro kaj metis ĝin en sian ŝrankon.okup-iĝ-i
pri …ek-ir-ont-aordoni, ke –u
pri …ek-ir-ont-aordoni, ke –u
Ludoviko obeis la ordonon de la patro, kaj diligente studis medicinon. Sed dum la jaroj en Moskvo li neniam forgesis la lingvon. Du jarojn poste li revenis al Varsovio, kaj tie li daŭrigis sian studon. Li havis liberan tempon kaj volis iomete okupiĝi pri la lingvo. Sed li jam sciis, ke la manuskripto ne estas en la ŝranko de la patro. Li demandis la patrinon pri tio. Ŝi devis diri al sia kara filo, ke lia patro bruligis ladu jarojn poste
= pasis du
jarojbrul-ig-is
= pasis du
jarojbrul-ig-is
94LECIONO 19
deziri, ke –uam-at-amanuskripton. La patro tre deziris, ke la filo forgesu la novan lingvon kaj fariĝu bona kuracisto, kaj tial li bruligis la manuskripton por la amata filo.
LECIONO 2095
leciono 20
La vivo de Zamenhof (2)
L. L. Zamenhof kaj edzino, 1887Ludoviko protestis kontraŭ la patro, kiu antaŭe promesis redoni la manuskripton al la filo post la studado pri medicino en universitato. Kvankam Ludoviko plenumis la promeson, ke li ne okupiĝos pri la lingvo dum la tempo, lia patro ne plenumis la promeson, ke la manuskripto restos ĉe la patro. Do Ludoviko petis la patron nuligi la promeson kaj permesi al li okupiĝi pri la nova lingvo. La patro permesis tion.kontraŭre-don-istud-ad-oplen-um-inul-ig-i
Ludoviko rekreis la lingvon, kiam li havis liberan tempon. Kvankam la malnova manuskripto jam ne restis, ĉio pri la lingvo restis en lia kapo. Denove skribante sur la papero, li trovis ne sufiĉajn partojn kaj reskribis, plibonigante la lingvon. Post tio li multere-kre-ipli-bon-ig-
-ant-e
-ant-e
96LECIONO 20
provis la lingvon, tradukante verkojn de famaj verkistoj.
inter-temp-e
sen-kaŭz-e
vund-it-a
mort-ig-it-ajnenielnom-at-aneniominfan-ec-oIntertempe okazis tre terura afero: Tute senkaŭze multaj judoj estis vunditaj, aŭ mortigitaj en la urbo Varsovio, kie Ludoviko loĝis. Ankaŭ li kaj liaj familianoj havis danĝerojn kaj devis kaŝi sin en kelo dum du tagoj. “Kial judoj devas tiel suferi?” Ludoviko pensis, ke unu komuna lingvo neniel povos helpi judojn. Ĉu judoj iru al Palestino kaj tie fondu novan ŝtaton? Tiu movado nomata “cionismo” tiris lian koron, kaj li partoprenis en la movado. Sed iam li pensis, “Kio okazos en Palestino, se judoj fondos la novan ŝtaton tie? Nun en la loko aliaj homoj vivas. Fondo de nova ŝtato kaŭzos pli malfacilajn problemojn. Tio estas naciismo kontraŭ naciismo. Tio neniom feliĉigos homojn.” Li revenis al sia lingvo, kiun li revis de sia infaneco.
sen-kaŭz-e
vund-it-a
mort-ig-it-ajnenielnom-at-aneniominfan-ec-oIntertempe okazis tre terura afero: Tute senkaŭze multaj judoj estis vunditaj, aŭ mortigitaj en la urbo Varsovio, kie Ludoviko loĝis. Ankaŭ li kaj liaj familianoj havis danĝerojn kaj devis kaŝi sin en kelo dum du tagoj. “Kial judoj devas tiel suferi?” Ludoviko pensis, ke unu komuna lingvo neniel povos helpi judojn. Ĉu judoj iru al Palestino kaj tie fondu novan ŝtaton? Tiu movado nomata “cionismo” tiris lian koron, kaj li partoprenis en la movado. Sed iam li pensis, “Kio okazos en Palestino, se judoj fondos la novan ŝtaton tie? Nun en la loko aliaj homoj vivas. Fondo de nova ŝtato kaŭzos pli malfacilajn problemojn. Tio estas naciismo kontraŭ naciismo. Tio neniom feliĉigos homojn.” Li revenis al sia lingvo, kiun li revis de sia infaneco.
malgraŭ
post-las-it-a
mal-ĝoj-eg-i
sent-em-aLudoviko finis la studon pri medicino kaj fariĝis kuracisto en Varsovio. Sed li ne povis esti trankvila, kiam li vidis, ke liaj klientoj estas mortintaj malgraŭ lia sincera kuracado, kaj ke la postlasitaj familianoj malĝojegas pro la morto. Li estis tro sentema. Li decidis fariĝi okulkuracisto kaj ankoraŭ studis por tio en Vieno.
post-las-it-a
mal-ĝoj-eg-i
sent-em-aLudoviko finis la studon pri medicino kaj fariĝis kuracisto en Varsovio. Sed li ne povis esti trankvila, kiam li vidis, ke liaj klientoj estas mortintaj malgraŭ lia sincera kuracado, kaj ke la postlasitaj familianoj malĝojegas pro la morto. Li estis tro sentema. Li decidis fariĝi okulkuracisto kaj ankoraŭ studis por tio en Vieno.
lac-ig-aPost la studo li komencis labori kiel okulkuracisto. Post la laciga laborado, li ankoraŭ perfektigis sian
LECIONO 2097
lingvon. Tiam li eksciis pri la alia internacia lingvo nomata Volapuko, kiun kreis germana pastro. Li tre ĝojis, ĉar li jam ne bezonis publikigi sian novan lingvon. Li tuj eklernis Volapukon. Sed la lingvo ŝajnis al li ne bona. Ĝi estis malfacile memorebla. Ankaŭ la gramatiko estis malfacila. “Mi devas publikigi mian lingvon”, li pensis. Lia lingvo estis jam preta, kaj tamen li ne havis monon. Ludoviko, kiu estis malriĉa okulkuracisto, ne povis eldoni la libron de la nova lingvo.bezon-ipublik-ig-iel-don-i
Tiam li konatiĝis kun la junulino Klara. Ili amis unu la alian. Li parolis pri sia lingvo al ŝi. La ideo plaĉis ankaŭ al ŝi. Klara parolis pri tio al sia patro, kiu estis riĉa komercisto. La ideo plaĉis ankaŭ al li. Kaj li proponis al li doni monon por publikigo de la lingvo. Ludoviko kaj Klara tre ĝojis. Ili baldaŭ geedziĝis, kaj ankaŭ “Unua Libro de Lingvo Internacia” estis eldonita en la rusa lingvo. Por la publikigo Ludoviko ne uzis sian nomon, sed la plum-nomon, “d-ro Esperanto”, kiu signifas doktoron, kiu esperas. Ĉar li timis, ke homoj miskomprenos la okulkuraciston, kiu revas pri la fantazia internacia lingvo. Se tiel, li ne povos vivi kiel okulkuracisto. La Unua Libro de Lingvo Internacia tiel ekiris de la manoj de Ludoviko. Tio okazis en 1887. Kaj iom poste la lingvo havis la nomon Esperanto.kon-at-iĝ-i
plum-oplum-nom-omis-
plum-oplum-nom-omis-98LECIONO 20
adres-ar-oen-hav-ipac-ism-atri kvar-on-o-j
= 3/4La libro estis eldonita poste ankaŭ en la pola, franca, angla kaj germana lingvoj. Iom post iom eĥoj venis el diversaj landoj. Multaj aprobis la ideon de Ludoviko kaj ankaŭ multaj skribis al li pri diversaj demandoj. Por respondi al ĉiuj li eldonis Duan Libron en 1888. Ĝi estis skribita nur en Esperanto. Li eldonis ankaŭ adresaron de esperantistoj. Ĝi enhavis 1000 adresojn. Ankaŭ la unua Esperanta gazeto estis eldonita en 1889 en Germanio. La nomo de la gazeto estis “La Esperantisto”. Oni eldonis ĉi tiun gazeton dum 6 jaroj. En 1895 fama verkisto Tolstoj, kiu plene aprobis la ideon de Esperanto, publikigis sian pacisman opinion en “La Esperantisto”. Tio ne plaĉis al la rusa cenzuro, kiu ordonis, ke rusoj ne abonu la gazeton. Ĉar tri kvaronoj de la abonantoj de la gazeto estis rusoj, oni ne povis plu eldoni ĝin. Tamen tuj aperis alia internacia gazeto de Esperanto.
= 3/4La libro estis eldonita poste ankaŭ en la pola, franca, angla kaj germana lingvoj. Iom post iom eĥoj venis el diversaj landoj. Multaj aprobis la ideon de Ludoviko kaj ankaŭ multaj skribis al li pri diversaj demandoj. Por respondi al ĉiuj li eldonis Duan Libron en 1888. Ĝi estis skribita nur en Esperanto. Li eldonis ankaŭ adresaron de esperantistoj. Ĝi enhavis 1000 adresojn. Ankaŭ la unua Esperanta gazeto estis eldonita en 1889 en Germanio. La nomo de la gazeto estis “La Esperantisto”. Oni eldonis ĉi tiun gazeton dum 6 jaroj. En 1895 fama verkisto Tolstoj, kiu plene aprobis la ideon de Esperanto, publikigis sian pacisman opinion en “La Esperantisto”. Tio ne plaĉis al la rusa cenzuro, kiu ordonis, ke rusoj ne abonu la gazeton. Ĉar tri kvaronoj de la abonantoj de la gazeto estis rusoj, oni ne povis plu eldoni ĝin. Tamen tuj aperis alia internacia gazeto de Esperanto.
LECIONO 2199
leciono 21
La vivo de Zamenhof (3)
La Unua Kongreso en Bulonjo-sur-MaroZamenhof suferis pro malbona ekonomia stato de la familio. Kvankam li kaŝis sian nomon por la publikigo de la nova lingvo kaj uzis la plum-nomon “d-ro Esperanto”, homoj ĉirkaŭ li jam sciis, ke li havas strangan ideon pri ia internacia lingvo. Liaj klientoj malmultiĝis. Li serĉis alian lokon, kie li povos labori kiel okulkuracisto. En la nova loko, kie li eklaboris, loĝis malriĉaj judoj. Ili estimis la kuraciston, kiu kuracis ilin malmultekoste. Sed pro tio Zamenhof devis labori duoble, eĉ trioble pli multe ol ĝis nun. Li estis tute laca. Sed li daŭre skribis leterojn, kaj daŭre tradukis verkojn en Esperanton.iamal-mult-
e-kost-e-obl-du-obl-e
= X 2
e-kost-e-obl-du-obl-e
= X 2
En 1904 ĉirkaŭ 180 esperantistoj kolektiĝis en la franca urbo Kalezo. Ili decidis, ke esperantistoj el
100LECIONO 21
Estis decidite,
ke …sekv-ont-a
diversaj landoj havu kongreson. Estis decidite, ke la unua Universala Kongreso okazu en Bulonjo-sur-Maro en Francio en la sekvonta jaro 1905. Kompreneble oni invitis ankaŭ ges-rojn Zamenhof.
ke …sekv-ont-a
diversaj landoj havu kongreson. Estis decidite, ke la unua Universala Kongreso okazu en Bulonjo-sur-Maro en Francio en la sekvonta jaro 1905. Kompreneble oni invitis ankaŭ ges-rojn Zamenhof.unu-a-foj-eEn la 5a de aŭgusto 1905 la unua Universala Kongreso komenciĝis. Kolektiĝis 688 esperantistoj el 20 landoj. Preskaŭ ĉiuj neniam aŭdis, ke Esperanto estas parolata. Ili ankaŭ neniam parolis en Esperanto. Ili nur legis kaj skribis en Esperanto. Sed kiam ili unuafoje aŭdis parolatan Esperanton, ili miris, ke ili komprenas la lingvon. Zamenhof prelegis en la malferma soleno. Li staris antaŭ la publiko kaj ekparolis:
estim-at-a“Estimataj sinjorinoj kaj sinjoroj! Mi salutas vin, karaj samideanoj, fratoj kaj fratinoj el la granda tutmonda homa familio, kiuj kunvenis el landoj proksimaj kaj malproksimaj, el la plej diversaj regnoj de la mondo por frate premi al si reciproke la manojn pro la nomo de granda ideo, kiu ĉiujn nin ligas…
Ni ĉiuj sentas nin kiel membroj de unu nacio, kiel
Ni ĉiuj sentas nin kiel membroj de unu nacio, kiel
LECIONO 21101
membroj de unu familio, kaj la unuan fojon en la homa historio ni, membroj de la plej malsamaj popoloj, staras unu apud alia ne kiel konkurantoj, sed kiel fratoj…”la unuan fojonunu apud aliakonkur-ant-o
Zamenhof parolis: Ĝis nun la homaro ne havis komunan lingvon, kaj homoj en malsamaj lingvoj malamis unu la alian, sed hodiaŭ ĉi tie oni parolas en unu lingvo amike kiel fratoj; en la mondo okazas diversaj internaciaj kunvenoj, sed tie fiere parolas nur tiuj, kiuj povis pagi multan monon por ellerni lingvojn, aŭ tie iuj hezite kaj time parolas en la lingvo de aliaj, kiuj fiere parolas en sia nacia lingvo, ktp.hom-ar-oel-lern-iktp.
= kaj tiel plu
= kaj tiel plu
Kiam finiĝis la parolado, granda aplaŭdo eksplodis. En la kongreso oni havis ne nur prelegojn kaj diskutojn, sed ankaŭ ekskurson, koncerton ktp. Ĉiuj partoprenantoj ĝuis la kongresajn tagojn.
Post la unua kongreso oni havas Universalan Kongreson ĉiujare en aparta urbo: La dua kongreso en Ĝenevo, Svislando en 1906, la tria en Kembriĝo, Britio en 1907, la kvara en Dresdeno, Germanio en 1908 ktp. En ĉiu kongreso Zamenhof prelegis en la malferma soleno.
En la dua kongreso Zamenhof prelegis: Li ekhavis la ideon krei unu komunan homan lingvon, en Bjalistoko, kiam li estis infano. Kiel kruela estas
102LECIONO 21
t.e. = tio estas
frat-ec-o
just-ec-o
korpo
cerbo
korode post …for-met-ibatalo inter gentoj! Esperanto havas en si internan ideon, t.e. frateco kaj justeco inter ĉiuj popoloj. La ideo apogadis la unuajn esperantistojn en malfacila tempo.“… Ĉiuj ŝatis Esperanton ne tial, ke ĝi alproksimigas reciproke la korpojn de la homoj, eĉ ne tial, ke ĝi alproksimigas la cerbojn de la homoj, sed nur tial, ke ĝi alproksimigas iliajn korojn …”En 1908 UEA (Universala Esperanto-Asocio) estis fondita de juna svisa esperantisto Hector (hektor) Hodler.En 1912 la oka UK (Universala Kongreso) okazis en Krakovo, Pollando. Ankaŭ tiam Zamenhof prelegis: Pasis 25 jaroj de post la naskiĝo de Esperanto. Multaj suferis en la unuaj jaroj. Ankaŭ ne malmultaj foriris pro la malfacila situacio. Sed nun la situacio estas iom facila.
“… Nun permesu al mi, ke mi fine formetu de mi mian rolon. La nuna kongreso estas la lasta, en kiu vi vidas min antaŭ vi; poste, se mi povos veni al vi, vi ĉiam vidos min nur inter vi.”
Kaj en la sekvanta jaro li estis inter kongresanoj en Berno, Svislando.La 10a UK devus okazi en Parizo. Jam 3739 esperantistoj aliĝis al la kongreso. Ankaŭ ges-roj Zamenhof estis ekirintaj de Varsovio al Parizo. Ili
frat-ec-o
just-ec-o
korpocerbokorode post …for-met-ibatalo inter gentoj! Esperanto havas en si internan ideon, t.e. frateco kaj justeco inter ĉiuj popoloj. La ideo apogadis la unuajn esperantistojn en malfacila tempo.“… Ĉiuj ŝatis Esperanton ne tial, ke ĝi alproksimigas reciproke la korpojn de la homoj, eĉ ne tial, ke ĝi alproksimigas la cerbojn de la homoj, sed nur tial, ke ĝi alproksimigas iliajn korojn …”En 1908 UEA (Universala Esperanto-Asocio) estis fondita de juna svisa esperantisto Hector (hektor) Hodler.En 1912 la oka UK (Universala Kongreso) okazis en Krakovo, Pollando. Ankaŭ tiam Zamenhof prelegis: Pasis 25 jaroj de post la naskiĝo de Esperanto. Multaj suferis en la unuaj jaroj. Ankaŭ ne malmultaj foriris pro la malfacila situacio. Sed nun la situacio estas iom facila.“… Nun permesu al mi, ke mi fine formetu de mi mian rolon. La nuna kongreso estas la lasta, en kiu vi vidas min antaŭ vi; poste, se mi povos veni al vi, vi ĉiam vidos min nur inter vi.”
Kaj en la sekvanta jaro li estis inter kongresanoj en Berno, Svislando.La 10a UK devus okazi en Parizo. Jam 3739 esperantistoj aliĝis al la kongreso. Ankaŭ ges-roj Zamenhof estis ekirintaj de Varsovio al Parizo. Ili
LECIONO 21103
estis jam en Germanio, sed tiam eksplodis la Unua Mondmilito. Oni ne povis transiri landlimojn inter Germanio kaj Francio. La kongreso ne povis okazi. Ges-roj Zamenhof ne povis iri al Parizo, nek reiri al Varsovio. Tiam kormalsano atakis lin. Suferante pro la malsano, li reiris al sia hejmo en Varsovio post 14-taga vojaĝo tra Danlando, Svedio kaj Finnlando.kor-mal-san-o
En Varsovio Zamenhof malĝojis, ĉar multaj esperantistoj mortis pro la milito. Ankaŭ lia koro pli kaj pli malfortiĝis. Dum la milito ankoraŭ ne ĉesis, lia koro ĉesis bati en la 14a tago de aprilo en 1917.
“Ĉu mia parolo estis malfacila por vi, Hanako?”, demandas la patro.
Hanako: “Jes, iomete malfacila sed emocia. Dankon, Paĉjo!”
Hanako: “Jes, iomete malfacila sed emocia. Dankon, Paĉjo!”
104LECIONO 22
leciono 22
La lasta leciono de la lernejo
hodiaŭ-aPasis tagoj. Jam estas frua printempo. Baldaŭ Makoto finos la tutan kurson de la elementa lernejo. Hodiaŭ okazas la lasta leciono en la lernejo. Makoto estis ne ĉiam diligenta lernanto. Sed li pensas, ke la hodiaŭa tago estas iom alia. “Mi aŭskultu la parolon de la instruisto, s-ro Maeda.” Li tre ŝatas la instruiston, kiu ĉiam havas varman kontakton kun siaj lernantoj.
Nun s-ro Maeda staras antaŭ la lernantoj kaj ekparolas:
“Hodiaŭ ni ne lernas matematikon, nek la japanan lingvon, nek sciencon. Nun ni volas pensi pri ĝeneralaj problemoj en nia socio, precipe pri la paco. Ĉu vi pensas, ke Japanio estas paca lando?”
“Hodiaŭ ni ne lernas matematikon, nek la japanan lingvon, nek sciencon. Nun ni volas pensi pri ĝeneralaj problemoj en nia socio, precipe pri la paco. Ĉu vi pensas, ke Japanio estas paca lando?”
LECIONO 22105
Preskaŭ ĉiuj respondas, ke jes.
S-ro Maeda: “Do, kio estas la paco? Kia lando estas paca? Kion vi opinias?”
Ĉiuj pensas. Makoto respondas:
“Se milito ne estas, la lando estas paca, mi pensas.”
S-ro Maeda: “Vi pravas. Ĉu estas alia opinio?”
Neniu respondas; ĉiuj silentas.
S-ro Maeda: “Do, vi pensu, ekzemple ke en nia klaso estus kamarado Taroo, kiun vi ĉiuj ial malŝatus. En la klaso neniu parolus al li, neniu ludus kun li, neniu ŝatus manĝi lunĉon kun li ktp. Ne nur tio, sed iuj el vi eĉ batus lin, eĉ mokus lin kaj pro tio ĉiuj ridus. Per aliaj vortoj, vi turmentus la kamaradon Taroo. Tiam certe Taroo ne volus viziti la lernejon, kaj restus hejme ĉiutage, ĉu ne?”
La lernantoj respondas, ke tio povas okazi. S-ro Maeda daŭrigas:
“Taroo pensus, ke lia klaso ne estas paca. Jen do turmento devas ne ekzisti, por ke la mondo estu paca. Sed reale okazas diversaj turmentoj en la mondo, pri kio vi ekscios iom post iom. Por pensi la pacon, estas ankaŭ aliaj gravaj elementoj. Ni nun pensu pri la diskriminacio. Ĉu vi scias la vorton? Ĝi estas iom malfacila vorto, ĉu ne?”
La lernantoj iam kaj ie aŭdis pri la vorto, kaj tial ili nebule scias. Sed neniu povas klarigi la vortonialpor ke –uie
S-ro Maeda: “Do, kio estas la paco? Kia lando estas paca? Kion vi opinias?”
Ĉiuj pensas. Makoto respondas:
“Se milito ne estas, la lando estas paca, mi pensas.”
S-ro Maeda: “Vi pravas. Ĉu estas alia opinio?”
Neniu respondas; ĉiuj silentas.
S-ro Maeda: “Do, vi pensu, ekzemple ke en nia klaso estus kamarado Taroo, kiun vi ĉiuj ial malŝatus. En la klaso neniu parolus al li, neniu ludus kun li, neniu ŝatus manĝi lunĉon kun li ktp. Ne nur tio, sed iuj el vi eĉ batus lin, eĉ mokus lin kaj pro tio ĉiuj ridus. Per aliaj vortoj, vi turmentus la kamaradon Taroo. Tiam certe Taroo ne volus viziti la lernejon, kaj restus hejme ĉiutage, ĉu ne?”
La lernantoj respondas, ke tio povas okazi. S-ro Maeda daŭrigas:
“Taroo pensus, ke lia klaso ne estas paca. Jen do turmento devas ne ekzisti, por ke la mondo estu paca. Sed reale okazas diversaj turmentoj en la mondo, pri kio vi ekscios iom post iom. Por pensi la pacon, estas ankaŭ aliaj gravaj elementoj. Ni nun pensu pri la diskriminacio. Ĉu vi scias la vorton? Ĝi estas iom malfacila vorto, ĉu ne?”
La lernantoj iam kaj ie aŭdis pri la vorto, kaj tial ili nebule scias. Sed neniu povas klarigi la vortonialpor ke –uie
106LECIONO 22
pur-ig-ant-otio kaj ĉi tioprecize. S-ro Maeda daŭrigas:
“Estas diversaj diskriminacioj en la socio, ekzemple estas seksa diskriminacio. Tion ni trovas en nia klaso. Mi ofte vidas, ke knaboj ne tre volonte purigas la klasĉambron, kaj ili diras, ke tio estas laboro de knabinoj.”
Makoto protestas, ke li ĉiam fervore purigas. S-ro Maeda ridetas al li kaj diras:
“Jes, vi estas fervora puriganto. Sed ne ĉiuj knaboj estas kia vi. Ofte oni diras, ke knabinoj ne rajtas fari tion kaj ĉi tion. Eble ankaŭ en via hejmo viaj patro kaj patrino diras similajn aferojn, mi pensas.”
“Estas diversaj diskriminacioj en la socio, ekzemple estas seksa diskriminacio. Tion ni trovas en nia klaso. Mi ofte vidas, ke knaboj ne tre volonte purigas la klasĉambron, kaj ili diras, ke tio estas laboro de knabinoj.”
Makoto protestas, ke li ĉiam fervore purigas. S-ro Maeda ridetas al li kaj diras:
“Jes, vi estas fervora puriganto. Sed ne ĉiuj knaboj estas kia vi. Ofte oni diras, ke knabinoj ne rajtas fari tion kaj ĉi tion. Eble ankaŭ en via hejmo viaj patro kaj patrino diras similajn aferojn, mi pensas.”
Denove Makoto protestas:
“Ne, vi ne pravas. Tute male. Mia patrino ĉiam diras, ke knaboj ne rajtas ludi per pupoj. Ĉu ankaŭ tio estas diskriminacio?”
S-ro Maeda: “Jes, vi pravas. Antaŭe en nia lando oni diris, ke viroj ne rajtas eniri en kuirejon. Sed nuntempe jam ne. Oni rekomendas, ke ankaŭ viroj kuiru. Sed en la socio ankoraŭ restas diversaj seksaj diskriminacioj, precipe en laborejo: Multaj viroj havas pli gravan postenon kaj ricevas pli altan salajron ol virinoj.”
S-ro Maeda: “Nun ni pensu pri alia diskriminacio: Tio estas rasa diskriminacio. Kiel vi scias, en Japanio loĝas ne nur japanoj, sed ankaŭ koreoj, ĉinoj,
“Ne, vi ne pravas. Tute male. Mia patrino ĉiam diras, ke knaboj ne rajtas ludi per pupoj. Ĉu ankaŭ tio estas diskriminacio?”
S-ro Maeda: “Jes, vi pravas. Antaŭe en nia lando oni diris, ke viroj ne rajtas eniri en kuirejon. Sed nuntempe jam ne. Oni rekomendas, ke ankaŭ viroj kuiru. Sed en la socio ankoraŭ restas diversaj seksaj diskriminacioj, precipe en laborejo: Multaj viroj havas pli gravan postenon kaj ricevas pli altan salajron ol virinoj.”
S-ro Maeda: “Nun ni pensu pri alia diskriminacio: Tio estas rasa diskriminacio. Kiel vi scias, en Japanio loĝas ne nur japanoj, sed ankaŭ koreoj, ĉinoj,
LECIONO 22107
usonanoj, germanoj, irananoj, kamboĝanoj, ktp. Interalie koreoj kaj ĉinoj loĝas jam de longe en nia lando. Antaŭ kaj dum la Dua Mondmilito japanoj perforte kondukis koreojn por laborigi ilin en nia lando, ĉar tiam mankis laborfortoj. Post la milito ili jam ne havis hejmon por reveni kaj restis en Japanio. Naskiĝis iliaj infanoj kaj ankaŭ nepoj. Ili denaske loĝas en nia lando. Sed kiam ili volas labori, ili malfacile trovas laborlokon. Multaj kompanioj ne volas dungi ilin. Krome la ŝtato ne donas al ili la rajton de voĉdonado, dum ili devas pagi impostojn same kiel japanoj. Ne nur tio, sed multaj japanoj malestimis koreojn kaj ĉinojn dum longa tempo, ĉar oni komprenigis, ke japanoj estas superaj al ili. Nuntempe ni ne edukas vin tiel, sed ankoraŭ nun restas postosigno de tia edukado en la koroj de japanoj, kiuj estis edukitaj tiel en la hejmo kaj en la lernejo. Dume estas ankaŭ ne malmultaj japanoj, kiuj tro estimas blankulojn. Vi devas konscii, ke ĉiuj homoj estas egalaj, kaj vi devas eduki viajn infanojn pri tio. Vi devas ne juĝi homojn laŭ la nacieco, la sekso kaj la aspekto. Vi devas respekti homojn kaj homajn rajtojn. Ĉu vi komprenas?”inter-ali-eper-fort-ede-nask-evoĉ-don-ad-opost-o-sign-odum-eblank-ul-onaci-ec-o
ter-glob-o
ter-glob-oS-ro Maeda: “Por pensi pri la paco, ni devas pensi ankaŭ pri la medio. Hodiaŭ ni havas malmultan tempon por tio. Sed mi diru, ke nia terglobo estas tre kara. Nenio alia povas anstataŭi ĝin. La homaro nenenio aliahom-ar-o
108LECIONO 22
ajneĉ se …riĉecokiel eble
plej …povus ekzisti, se ni difektus la medion. Post malpurigo de la terglobo, nenio helpus nin, kiom ajn ni klopodus. Tiam, la mondo estus ne paca, eĉ se ĝi estus sen milito, sen turmento kaj sen diskriminacioj. Kaj aliaj gravaj elementoj estas riĉeco kaj sano. Estas tute malfacile, ke ĉiuj homoj estu egale riĉaj kaj sanaj, sed ni devas klopodi, por ke ĉiuj en la mondo ne estu malriĉaj kaj malsataj, kaj por ke ĉiuj estu sanaj, kiel eble plej sanaj.”
plej …povus ekzisti, se ni difektus la medion. Post malpurigo de la terglobo, nenio helpus nin, kiom ajn ni klopodus. Tiam, la mondo estus ne paca, eĉ se ĝi estus sen milito, sen turmento kaj sen diskriminacioj. Kaj aliaj gravaj elementoj estas riĉeco kaj sano. Estas tute malfacile, ke ĉiuj homoj estu egale riĉaj kaj sanaj, sed ni devas klopodi, por ke ĉiuj en la mondo ne estu malriĉaj kaj malsataj, kaj por ke ĉiuj estu sanaj, kiel eble plej sanaj.”
S-ro Maeda: “Geknaboj! Hodiaŭ vi tre bone aŭskultis mian parolon. Vi daŭre lernos en meza lernejo kaj poste ankaŭ en alta lernejo; iuj studos ankaŭ en universitato. Sed por kio vi lernos kaj studos? Kiam vi havos tian demandon, rememoru mian hodiaŭan parolon, kaj venu al mi, kiam ajn vi volos.”
LECIONO 23109
leciono 23
La gramatiko de Esperanto
Hodiaŭ Rumiko denove staras antaŭ la kursanoj, ĉar mankas gvidantoj en la kurso de Esperanto.
Nun ŝi instruas pri la gramatiko de Esperanto:
Nun ŝi instruas pri la gramatiko de Esperanto:
Substantivo finiĝas per -o. Ekzemple, kato, letero, okulo, …-o
Adjektivo finiĝas per -a. Ekzemple, dekstra, bona, diligenta, …-a
Por esprimi pluralon, oni aldonas la finaĵon -j. Ekzemple, katoj, leteroj, okuloj, … Oni aldonas la finaĵon ne nur al la substantivo, sed ankaŭ al la adjektivo. Ekzemple, belaj floroj, dolĉaj kukoj, …-j-aj -oj
En Esperanto estas nur du kazoj: nominativo kaj-o
110LECIONO 23
-nakuzativo. Por akuzativo oni aldonas la finaĵon -n. Ekzemple, bonan libron, grandan monton, du fratojn, …
-as
-is
-os
-u
-us-iVerbo finiĝas per -as, -is, -os, -u, -us, -i. -as esprimas la tempon estantan (ekzemple, Mi nun manĝas), -is esprimas la tempon estintan (ekzemple, Makoto estis malsana antaŭ unu jaro), -os esprimas la tempon estontan (ekzemple, Mia patro aĉetos novan aŭton morgaŭ), -u esprimas ordonon (ekzemple, Ellitiĝu frue), -us esprimas kondiĉon (ekzemple, Mi vojaĝus, se mi estus sana), -i estas finaĵo de la infinitivo (ekzemple, La knabo devas lerni diligente. Lerni estas malfacile).
-is
-os
-u
-us-iVerbo finiĝas per -as, -is, -os, -u, -us, -i. -as esprimas la tempon estantan (ekzemple, Mi nun manĝas), -is esprimas la tempon estintan (ekzemple, Makoto estis malsana antaŭ unu jaro), -os esprimas la tempon estontan (ekzemple, Mia patro aĉetos novan aŭton morgaŭ), -u esprimas ordonon (ekzemple, Ellitiĝu frue), -us esprimas kondiĉon (ekzemple, Mi vojaĝus, se mi estus sana), -i estas finaĵo de la infinitivo (ekzemple, La knabo devas lerni diligente. Lerni estas malfacile).
-eAdverbo finiĝas per -e. Ekzemple, rapide, dekstre, hejme, …
Estas ankaŭ adverboj, kiuj ne finiĝas per -e. Ekzemple, nun, ankaŭ, almenaŭ, …
Estas ankaŭ adverboj, kiuj ne finiĝas per -e. Ekzemple, nun, ankaŭ, almenaŭ, …
-um-
serpento
serpent-um-iEn Esperanto estas afiksoj. Tio estas prefiksoj (mal-, ge-, re-, …) kaj sufiksoj (-in-, -il-, -id-, …). Inter ili estas unu sufikso -um-. Ĝi mem ne havas certan signifon, sed ĝi kun radikoj donas certan signifon. Traduku jenajn vortojn en vian nacian lingvon.
serpentoserpent-um-iEn Esperanto estas afiksoj. Tio estas prefiksoj (mal-, ge-, re-, …) kaj sufiksoj (-in-, -il-, -id-, …). Inter ili estas unu sufikso -um-. Ĝi mem ne havas certan signifon, sed ĝi kun radikoj donas certan signifon. Traduku jenajn vortojn en vian nacian lingvon.- serpento – serpentumi: La rivero serpentumas.
- plena – plenumi: La knabo
LECIONO 23111
- plenumis sian taskon.
- butiko – butikumi: La gejunuloj butikumis dimanĉe.
- brako – brakumi: La patrino brakumis la infanon.
En Esperanto estas ankaŭ prepozicioj. Ekzemple, en, inter, al, kun, … Inter ili estas unu prepozicio je, kiun oni uzas, kiam aliaj prepozicioj ne taŭgas. Traduku jenajn frazojn en vian nacian lingvon.- Mi ellitiĝis je la oka horo matene.
- Li aĉetis la aŭton je kredito.
- Ŝi tenis lin je la brako.
- Frazo el verbo (V)Neĝas.
Pluvas. - Frazo el subjekto (S) + (V)Hanako dormas.
(S)(V) - Frazo el (S) + (V)+ predikativo (P)Li estas knabo.
(S) (V) (P)
Ŝi estas alta.
(S) (V) (P)
Mi restas sola.
(S) (V) (P)
112LECIONO 23
- Frazo el (S) +(V)+ rekta komplemento (RK)Kato manĝas fiŝon.
(S) (V) (RK)
- Frazo el (S) + (V) + (RK) + (P)Mi trovis la knabon kuraĝa.
(S) (V) (RK) (P)
= (Mi trovis, ke la knabo estas kuraĝa.)
Mi trovis la knabon kuraĝan.
(S) (V) (RK)Traduku jenajn frazojn en vian nacian lingvon.Mi sentis liajn vortojn veraj.
Li pentris la muron blanka.
Li lasis ŝin sola.
Mi trovis lin ploranta.
Multaj frazoj konsistas ankaŭ el prepoziciaj komplementoj:La geknaboj lernas en la lernejo.
Li ludas kun sia fratino.
(en la lernejo kaj kun sia fratino estas prepoziciaj komplementoj.)
Li ludas kun sia fratino.
(en la lernejo kaj kun sia fratino estas prepoziciaj komplementoj.)
Por kompreni tiajn gramatikajn aferojn, legu multajn librojn. Estas ja diversaj interesaj libroj
LECIONO 23113
verkitaj en Esperanto. Korespondu kun gesamideanoj en aliaj landoj. Partoprenu en Esperantaj renkontiĝoj. Poste vi rimarkos, ke vi jam komprenas tiajn gramatikaĵojn. Havu kuraĝon!
114LECIONO 24
leciono 24
Al Odeso en Ukrainio
Jam venis aprilo. Multaj floroj floras. Birdoj kantas. Ja estas tre bela sezono. Ĉiuj povas fariĝi poetoj en printempo kaj aŭtuno. En printempo oni havas deziron verki poemon, kiam oni vidas, ke floroj de sakuro falas kiel neĝo kaj kovras la teron. Oni kantas pri la plezuro de la vivo. Tamen en aŭtuno, kiam oni vidas, ke ruĝaj, flavaj kaj brunaj folioj falas de la branĉoj kaj kovras la teron, oni verkas malĝojan poemon. En printempo kaj aŭtuno oni havas deziron ankaŭ pentri, foti aŭ kanti. Do ĉiuj fariĝas artistoj.
Unu tagon en tia printempo Hanako kaj Rumiko vizitas kunvenon de Esperanto. Ĉar en la tago okazas raporto de esperantistoj, kiuj vizitis Odeson, kiu estas urbo en Ukrainio. Kiam ili eniras en la kunvenejon, la
LECIONO 24115
ĉambro estas preskaŭ plena. Ili trovas seĝojn en la plej antaŭa vico. Rumiko demandas sinjorinon kun okulvitroj:
“Ĉu la loko estas libera?”
“Jes, bonvolu sidiĝi”, ŝi afable respondas.
“Ĉu la loko estas libera?”
“Jes, bonvolu sidiĝi”, ŝi afable respondas.
La raportado komenciĝas. Kvar personoj vizitis Odeson. Ili parolas unu post la alia:
ĝemelojKiel vi scias, Odeso estas en Ukrainio, kiu estas unu el la 12 respublikoj de eksSovetio. Sovetio disfalis en la fino de 1991, kaj la respublikoj sendependiĝis. Iom pli frue aliaj tri baltaj landoj sendependiĝis. Kaj kiel vi scias, Jokohamo kaj Odeso estas ĝemelaj urboj. En la japana lingvo oni diras pri la rilatoj, “fratinaj urboj”. Ambaŭ urboj estas amikaj kaj intimaj unu al la alia kvazaŭ ĝemeloj aŭ kvazaŭ fratinoj. Jokohamo kaj Odeso ĝemeliĝis en 1965. Ankaŭ esperantistoj en ambaŭ urboj havis kontakton de antaŭe, sed vigliĝis la kontakto en junio 1991, kiam la estrino de la internacia fako de Odeso vizitis Jokohamon. Ŝi deziris renkonti esperantistojn en Jokohamo, kaj tial laŭ la aranĝo de oficisto de Jokohamo ni renkontiĝis kun ŝi. Laŭ ŝia informo nieks-sen-de-pend-iĝ-ibaltaj landoj= Litovio,
Estonio kaj
Latviokvazaŭde antaŭe
116LECIONO 24
odes-an-oeksciis, ke esperantistoj en Odeso proponas reciprokan viziton. Responde al ilia alvoko ni decidis viziti Odeson, ĉar la alvoko kaj ankaŭ la urbo mem interesis nin, kaj ĉar odesanoj deziris, ke unue ni vizitu Odeson.
Invitilo199…….Ni invitas vin……………al la urboOdeso…………………………………………Vasisi jkjaaiEn la plenuma komitato de nia Esperanto-Rondo oni elektis kvar membrojn por la vojaĝo, kaj ni estis elektitaj. La urbo Odeso sendis al Jokohamo oficialan invitilon de kvar esperantistoj. Ni planis ekveturi en la 20a de marto kaj reveni en la 30a. Ni sendis informon al Odeso pri nia vojaĝo. Sed eĉ unu semajnon antaŭ la ekveturo ni ne ricevis respondon. Ni estis maltrankvilaj: Ĉu odesaj esperantistoj vere akceptos nin ĉe la flughaveno, ĉu ni povos manĝi en Odeso, kie nun la ekonomia stato estas tute malbona, ĉu ni gastos ĉe esperantistoj aŭ tranoktos en hotelo, ktp? Sed nur tri tagojn antaŭ la ekveturo finfine venis la letero. Ni eksciis, ke odesaj esperantistoj atendos nin ĉe la flughaveno de Odeso.
La 20an de marto, je la 13a kaj duono, ni ekflugis
LECIONO 24117
de la internacia flughaveno de Tokio al Moskvo. Oni bezonas 10 horojn por flugi de Tokio ĝis Moskvo, sed estas 6 horoj da hordiferenco. La aviadilo iom malfruiĝis. Ni atingis tro malfrue, du horojn pli malfrue. Por flugi de Moskvo al Odeso ni devis rapidi al la alia flughaveno. Tempo mankis. Kaj neniu el ni sciis, kiel iri al la alia flughaveno, ĉu per buso, ĉu per taksio. Tiam ni trovis la flagon de Esperanto, verdan flagon kun la stelo. Unu esperantisto venis el Odeso por akcepti nin. Estis ankaŭ alia esperantisto en Moskvo. Ni haste eniris en la aŭton, kiun ili aranĝis. Kiam ni jam ekiris per la aŭto, ni eksciis, ke la esperantisto en Moskvo ne estas kun ni. Li longe atendis nin kaj ni parolis tre malmulte en la flughaveno. Ni tre bedaŭris tion. La esperantisto el Odeso nomiĝis Tom. Li venis al Moskvo por akcepti nin, veturinte 25 horojn per trajno. Ni multe dankis al li. Dank’ al la aranĝo de Tom ni povis flugi ĝis Odeso senprobleme.hor-diferenco
aviad-il-okiel iri …
verda flago
kun la stelo
trajn-odank’ al
= danke al
sen-problem-e
aviad-il-okiel iri …verda flagokun la stelo
trajn-odank’ al= danke al
sen-problem-e
Je la 22a kaj duono ni atingis Odeson. Kelkaj esperantistoj atendis nin en la mallumo ekster la flughaveno, kaj donacis al ĉiu el ni floron. Ni tuj veturis al nia loĝejo. Ĝi estis kuracdomo en la suda parto de Odeso. Tie ni povis preni vespermanĝon: varman teon, panon, ŝinkon, fromaĝon, kukumon ktp.
ŝink-o
fromaĝ-o
ŝink-ofromaĝ-oLa 21an de marto, matene ni promenis al la
118LECIONO 24
miliono
= 1 000 000
loĝ-ant-ar-omarbordo de la Nigra Maro kun tri esperantistoj en Odeso. Estis pli malvarme ol en Jokohamo. Ni aŭdis, ke antaŭhieraŭ neĝis. Ni eksciis, ke Odeso havas milionon da loĝantaro, kaj ni klarigis, ke Jokohamo havas trioble. Posttagmeze ni ripozis.
= 1 000 000
loĝ-ant-ar-omarbordo de la Nigra Maro kun tri esperantistoj en Odeso. Estis pli malvarme ol en Jokohamo. Ni aŭdis, ke antaŭhieraŭ neĝis. Ni eksciis, ke Odeso havas milionon da loĝantaro, kaj ni klarigis, ke Jokohamo havas trioble. Posttagmeze ni ripozis.
LECIONO 25119
leciono 25
En Odeso
La 22an de marto, ni ekskursis per buseto. Kvar odesanoj akompanis. Unue ni vizitis la monumenton de nekonataj soldatoj, kiuj pereis en la Dua Mondmilito. Geknaboj fiere staris por gardi ĝin. Poste ni iris al la centro de la urbo. Troviĝis la urbodomo de Odeso. Ĝi estas tre eleganta. Tiu de Jokohamo estas pli moderna kaj pli granda, sed ĝi estas tute ordinara domego. La urbodomo de Odeso tre plaĉis al ni. Antaŭ ĝi staras la statuo de Puŝkin, fama rusa poeto kaj literaturisto, kiu enamiĝis al la edzino de siatempa urbestro de Odeso. Ni promenis laŭ la ĉemara strato.monumentone-kon-at-asi-a-temp-aĉe-mar-a
Inter la strato kaj la Nigra Maro estas la fame konata ŝtuparo nomata Potjomkin. Ĝi estas tre fama
120LECIONO 25
gitar-o
Statuo deZamenhofvic-pro la filmo “La militŝipo Potjomkin”. Ni eksciis, ke en Odeso preskaŭ ĉiuj stratoj havas arbojn ambaŭflanke. Estas nur kelkaj esceptoj. Bedaŭrinde en la fino de marto, kiam ni vizitis la urbon, la arboj ankoraŭ ne havis foliojn. Kiel belaj estos la stratoj, kiam la arboj vestos sin per verdaj folioj!Posttagmeze ni vizitis la Domon de Sciencistoj. Tie okazis la interkona vespero inter ni kaj odesaj esperantistoj. Estis koncerteto, deklamo de poemoj kaj fabeloj, ludado de gitaro, ktp. Poste ni vizitis la statuon de Zamenhof. Ĝi troviĝis en la korto de iu domo. Ni aŭdis, ke iu esperantista skulptisto faris la statuon en 1958, kaj starigis ĝin en sian korton. Sur la malsupra parto de la statuo ni povis legi “Kreinto de Esperanto, d-ro L.L. Zamenhof.” Ni estis fotitaj antaŭ Zamenhof, kaj poste disiĝis.
La 23an, antaŭtagmeze ni oficiale vizitis la urbodomon de Odeso. Tie ni havis renkontiĝon kun vicurbestro. Ni transdonis al li mesaĝojn de la estro de la internacia fako de Jokohamo kaj tiun de la guberniestro de Kanagavo, en kiu estas la urbo Jokohamo. Kiel vi scias, ankaŭ nia gubernio Kanagavo havas ĝemelan rilaton kun la ŝtato Odeso, en kiu estas la urbo Odeso. Post la vizito al la urbodomo ni vizitis la muzeon pri rusa kaj ukrainaLECIONO 25121
artoj. Gvidantino en la muzeo klarigis ruse, kaj tion tradukis odesa esperantisto al ni. Posttagmeze ni vizitis iun firmaon, kies estro estis apoganto de nia restado en Odeso. Vespere ni vizitis teatron, kie ni rigardis muzikan teatraĵon. La enhavon ni jam sciis, ĉar oni tradukis en Esperanton kaj donis al ni la tekston antaŭe. Ankaŭ junaj esperantistoj en Odeso venis al la teatro kaj ni kune ĝuis la teatraĵon.
La 24an, antaŭtagmeze ni ekskursis al Katakombo, kiu estas subtera koridoro. Oni klarigis: Antaŭ 200 jaroj, kiam oni fondis Odeson, ne estis materialo por konstrui domojn. Tial oni elfosis ŝtonojn el sub la tero. Oni fosis tiel multajn ŝtonojn, ke restis subteraj koridoroj sub la tuta Odeso. Se oni mezurus ĉiujn koridorojn, la longeco havus sume 2000 kilometrojn, klarigis la gvidisto. En la Dua Mondmilito, kiam nazioj atakis Odeson, partizanoj kaŝis sin en la Katakombon kaj batalis kontraŭ naziaj soldatoj.el sub
Posttagmeze ni vizitis Asocion por Amikeco inter Japanio kaj Odeso. Tie kolektiĝis la asocianoj. Ili tre ŝatas nian landon kaj lernas la japanan lingvon. Geknaboj prezentis multajn japanajn kantojn. Ni miris kaj ĝojis, sed ni pli multe ĝojus, se ili lernus Esperanton, ĉar nun iliaj okuloj rigardas nur al Japanio. Ni ŝatus, ke ilia mondo plivastiĝus per Esperanto.pli-vast-iĝ-i
122LECIONO 25
anguloVespere ni gastis ĉe unu el la aranĝantoj de nia vizito. Tie la tuta familio akceptis nin kaj ni havis gajan tempon kaj bongustan vespermanĝon. La 25an, matene ni vizitis Literaturan Muzeon. En unu angulo oni prezentas ankaŭ Eroŝenkon, rusan blindan esperantiston, kiu estas fama inter la japana esperantistaro. Kiam Eroŝenko estis en Japanio, ne nur esperantistoj sed ankaŭ multaj aliaj homoj sciis pri li. Li estis ŝatata de japanoj.
unu-a-foj-e
= la unuan
fojon
= por la
unua fojoĝoj-ind-ebest-o-
ĝarden-oPosttagmeze ni veturis unuafoje per odesa tramo. Ĝis tiam ni veturis ĉiam per buso aŭ aŭto, kiun oni aranĝis nur por ni. Tio estis pli agrabla sperto, sed estas pli interese veturi per la veturilo, kiun ordinaraj urbanoj utiligas. Ĉar ni estas tute ordinaraj homoj en Jokohamo, sperti la vivon de ordinaraj odesanoj estas pli ĝojinde. Veturinte per la tramo, ni vizitis bestoĝardenon. Tie ni aŭdis klarigon de tiu, kiu zorgis speciale pri birdoj. Ni sciis, ke oni klopodas protekti sovaĝajn birdojn, kiuj pli kaj pli malmultiĝas.
= la unuan
fojon
= por la
unua fojoĝoj-ind-ebest-o-
ĝarden-oPosttagmeze ni veturis unuafoje per odesa tramo. Ĝis tiam ni veturis ĉiam per buso aŭ aŭto, kiun oni aranĝis nur por ni. Tio estis pli agrabla sperto, sed estas pli interese veturi per la veturilo, kiun ordinaraj urbanoj utiligas. Ĉar ni estas tute ordinaraj homoj en Jokohamo, sperti la vivon de ordinaraj odesanoj estas pli ĝojinde. Veturinte per la tramo, ni vizitis bestoĝardenon. Tie ni aŭdis klarigon de tiu, kiu zorgis speciale pri birdoj. Ni sciis, ke oni klopodas protekti sovaĝajn birdojn, kiuj pli kaj pli malmultiĝas.
La 26an, antaŭtagmeze ni vizitis alian muzeon. Kiel multe troviĝas muzeoj en Odeso!
Posttagmeze ni vizitis bazaron. La aspekto de la bazaro estas tute alia ol tiu en Japanio. Oni vendis mielon, kolbasojn, viandon de leporoj kaj kokoj, tre grandajn kukumojn, semojn kaj florojn. Ni trovis
LECIONO 25123
ankaŭ vivantan leporon. Ni demandis esperantistojn, kiuj gvidis nin: “Ĉu oni aĉetas la leporon por plezuro?” Ili respondis: “Ne, oni aĉetas ĝin por manĝi.” Ni estis surprizitaj, ĉar en ordinaraj bazaroj en nia lando oni ne aĉetas vivantajn bestojn por manĝi.
Vespere ni gastis ĉe alia esperantisto. Li havas du filinojn. Pli aĝa filino tiam ne estis. Pri la alia filineto oni diras, ke ŝi estas tre simila al japana knabino. Ankaŭ ni sentis tion. Ni tro malfrue reiris al la tranoktejo, kaj tiam jam akvo ne eliris el la krano. Ni ne povis lavi eĉ manojn. Kial akvo ne eliris? Ĉu mankas akvo? Ĉu la akvokrano ripozas nokte?tra-nokt-ej-o
124LECIONO 26
leciono 26
Ni lernu Esperanton!
baleto
duŝiLa 27an de marto, posttagmeze ni havis renkontiĝon kun junaj esperantistoj. Tiam okazis muzikludo de profesiaj muzikistoj en ukraina kostumo. Vespere ni vizitis tre belan teatron. Oni diras, ke ĝi estas la due plej bela teatro en la mondo. Tie ni rigardis baleton tre faman, “La lago de cignoj”. Post la fino de la balet-prezentado, ni rapidis al la tranoktejo. Feliĉe akvo eliris el la akvokrano. Ni sukcesis duŝi nin. La 28an, matene ni ekskursis per buso al preĝejoj. Multaj odesaj esperantistoj kune ekskursis, ĉar la tago estis la lasta, en kiu ni povis esti kun ili. Unue ni iris al la suda parto de la urbo. Tie estas granda preĝejo. Poste ni iris al la urbocentro, kie estas aliaj preĝejoj.
LECIONO 26125
La preĝejoj estas rusa-ortodoksa kaj greka-ortodoksa. Ankaŭ en Japanio estas multaj preĝejoj de kristanismo. Sed inter ili estas nur malmultaj preĝejoj por la ortodoksa.krist-an-ism-o
Reveninte al la tranoktejo per buso ni ne povis tuj adiaŭi. Kun kiom da geamikoj el ili ni povos renkontiĝi denove? Multfoje ni fotis nin kaj poste finfine ni disiĝis.
Vespere okazis adiaŭa kunsido en restoracio. Krom ni kvar, ĉeestis kvar odesanoj. La manĝaĵoj estis tre bongustaj kaj luksaj. “Ĉu ni rajtas manĝi tiel lukse en la urbo, kie nun multaj vivas tre malfacile?”, ni pensis, kaj dankis al la odesaj esperantistoj, kiuj tiel varme akceptis nin en malfacila situacio. La vespero finiĝis en gaja atmosfero kun multfojaj tostoj.
La 29an, frumatene ni forflugis de la flughaveno de Odeso, adiaŭinte du esperantistojn, kiuj gvidis nin ĝis la haveno. Atinginte Moskvon, tra la fenestro de la aviadilo ni trovis malsupre la konatan figuron de Tom, kiu atendis nin ĉe la ŝtuparo de la aviadilo. Li veturis al Moskvo unu tagon pli frue per trajno por akcepti nin en Moskvo. En la flughaveno ni matenmanĝis panon kaj fromaĝon kaj aliajn manĝaĵojn, kiujn ni kunportis el Odeso, ĉar odesaj esperantistoj tiel aranĝis, por ke ni ne malsatu en Moskvo. Gvidate de Tom, ni turismis en Moskvo. Lagvid-at-e
126LECIONO 26
en-dorm-iĝ-itago estis sufiĉe longa kaj laciga. Sed dank’ al la prizorgo de Tom ni povis rigardi la Ruĝan Placon kaj aliajn famajn lokojn en Moskvo. Vespere ĉirkaŭ la naŭa horo ni ekflugis al Tokio, kaj ni tuj endormiĝis en la aviadilo.
est-ont-ec-okon-at-iĝ-iEn la fino ni diru, ke Odeso estas tre interesa urbo kaj tie estas multaj esperantistoj. Multaj el ili estas ankoraŭ junaj. Ni povos havi pli viglajn kontaktojn en la estonteco. Kaj en la venonta fojo vi mem vizitu la urbon kaj konatiĝu kun ili. Dankon pro via aŭskultado.
re-ir-ant-ekaŝ-lud-iHanako kaj Rumiko parolas, reirante hejmen.
Hanako: “La parolo estis tre interesa. Ĉu ankaŭ mi povos iam viziti Odeson?”
Rumiko: “Kompreneble jes. Vi estas ankoraŭ juna. Vi havos cent ŝancojn! Kion vi volas fari en Odeso?”
Hanako: “Mi naĝos en la Nigra Maro, kaŝludos en la Katakombo, kuros laŭ ĉemara strato, malsupreniros laŭ la ŝtuparo Potjomkin kaj tuj supreniros, ludos kun junaj odesaj esperantistinoj kaj …”
Rumiko: “Bona ideo!”
Hanako: “Diru al mi, kion vi faros en Odeso, se vi vizitos?”
Rumiko: “Mi aŭdis, ke en la unua adresaro de esperantistoj en 1888 estis 50 odesanoj inter mil unuaj esperantistoj. Mi deziras esplori, kiel fartas iliaj idoj.
Hanako: “La parolo estis tre interesa. Ĉu ankaŭ mi povos iam viziti Odeson?”
Rumiko: “Kompreneble jes. Vi estas ankoraŭ juna. Vi havos cent ŝancojn! Kion vi volas fari en Odeso?”
Hanako: “Mi naĝos en la Nigra Maro, kaŝludos en la Katakombo, kuros laŭ ĉemara strato, malsupreniros laŭ la ŝtuparo Potjomkin kaj tuj supreniros, ludos kun junaj odesaj esperantistinoj kaj …”
Rumiko: “Bona ideo!”
Hanako: “Diru al mi, kion vi faros en Odeso, se vi vizitos?”
Rumiko: “Mi aŭdis, ke en la unua adresaro de esperantistoj en 1888 estis 50 odesanoj inter mil unuaj esperantistoj. Mi deziras esplori, kiel fartas iliaj idoj.
LECIONO 26127
Povas esti, ke ĉe ili restas malnovaj materialoj pri Esperanto. Mi deziras serĉi ilin. Kaj krome en Japanio ne troviĝas libro pri Odeso. Se mi povos iam viziti Odeson, post reveno al la hejmo mi verkos gvidlibron pri Odeso.”
Hanako: “Ho, bonega ideo!”krom-egvid-libr-obon-eg-a
Hanako: “Ho, bonega ideo!”krom-egvid-libr-obon-eg-a
Rumiko: “Hanako, vi povos viziti ne nur Odeson, sed ankaŭ multajn aliajn lokojn, mi diru, ien ajn en la tuta mondo per Esperanto, ĉar Esperanto jam disvastiĝis tra la mondo. Esperantistoj estas ne nur en Eŭropo, sed ankaŭ en Ameriko, en Oceanio, en Azio kaj ankaŭ en Afriko. Mi legis en gazeto, ke Esperanta kongreso okazis en Afriko. Hanako, vi nun diligente lernas Esperanton. Daŭrigu vian lernadon kaj vi povos vojaĝi tutmonde kaj konatiĝi kun multaj homoj el diversaj partoj de la mondo.”dis-vast-iĝ-i
En la hejmo de la familio Suzuki, Hanako rakontas pri la raporto de la vojaĝo al Odeso. La okuloj de Makoto brilas. Nun li estas jam mezlernejano. Li ne forgesas la vortojn de s-ro Maeda, kaj lernas pli diligente. Li pensas, ke li povos trovi ion gravan, se li eklernos Esperanton. Kion diros s-ro Maeda, se li aŭdos, ke Makoto lernas Esperanton?mez-lern-
ej-an-o
ej-an-o
Tomio, kiu ankoraŭ ne povas legi eĉ en la japana lingvo, decidas en sia koro, ke li iam lernu la lingvon, kaj ke li vojaĝu al Afriko, kie li trovu leonidon!
128LECIONO 26
vizit-int-oAnkaŭ la patro profunde pensas. Li laboris kaj laboradis ĝis nun, kaj ĉiam diris, ke li ne havas tempon por aliaj aferoj. Sed li povos trovi tempeton, se li vere volos. Li aŭdis de Hanako, ke unu el la vizitintoj al Odeso estas oficisto kaj alia estas inĝeniero. Ĉu ankaŭ li eklernu Esperanton?
tagon post
tagoge-mal-jun-
ul-oj
volont-ul-oAnkaŭ la patrino pensas, ke ŝiaj infanoj kreskas kaj progresas tagon post tago, dum ŝi restas sama kiel hieraŭ, kiel en la lasta jaro. Se daŭrus tiaj tagoj, ŝiaj infanoj postlasus ŝin, kiu neniom progresus. “Ĉu ankaŭ mi lernu Esperanton? Aŭ mi servu al gemaljunuloj kiel volontulo? Ĉu mi povos fari ambaŭ? Bone, mi faru! Ĉar mi havas tempon!”
tagoge-mal-jun-
ul-oj
volont-ul-oAnkaŭ la patrino pensas, ke ŝiaj infanoj kreskas kaj progresas tagon post tago, dum ŝi restas sama kiel hieraŭ, kiel en la lasta jaro. Se daŭrus tiaj tagoj, ŝiaj infanoj postlasus ŝin, kiu neniom progresus. “Ĉu ankaŭ mi lernu Esperanton? Aŭ mi servu al gemaljunuloj kiel volontulo? Ĉu mi povos fari ambaŭ? Bone, mi faru! Ĉar mi havas tempon!”
